Finansal Sözlük
Beta Katsayısı
Bir hissenin ya da fonun, piyasanın genel hareketine (endekse) kıyasla ne kadar oynak olduğunu gösteren risk katsayısıdır; 1'in üzeri piyasadan daha oynak, altı ise daha az oynak anlamına gelir.
Beta katsayısı, bir varlığın fiyatının, piyasanın genelindeki (örneğin BİST 100 endeksindeki) hareketlere göre ne kadar sert ya da yumuşak tepki verdiğini sayısallaştırır. Beta'sı 1 olan bir hisse, teoride endeksle aynı oranda hareket eder; 1,5 olan bir hisse, endeks %10 değiştiğinde ortalama %15 değişme eğilimindedir; 0,5 olan bir hisse ise aynı durumda ortalama %5 değişir.
Beta ne anlatmaz
Beta, sadece piyasayla birlikte hareket eden (sistematik) riski ölçer — şirkete özgü riskleri (yönetim kalitesi, borç yapısı, sektörel sorunlar) yansıtmaz. Ayrıca beta geçmiş fiyat hareketlerine dayanır; gelecekte aynı oranda geçerli olacağının garantisi yoktur. Beta tek başına bir yatırım kararı için yeterli değildir, sadece "bu varlık piyasa dalgalanmalarına ne kadar duyarlı" sorusuna kaba bir cevap verir.
Alfa ile birlikte okunur
Beta genelde tek başına değil, alfa katsayısıyla birlikte anlamlıdır — beta riski, alfa ise bu risk düzeyine göre "beklenenin üzerinde mi altında mı" bir performans sergilendiğini gösterir. İkisi birlikte, sadece "ne kadar kazandırdı" değil, "bu kazancı ne kadar risk alarak elde etti" sorusuna da cevap verir.