Finansal Sözlük
Korelasyon (Correlation)
İki varlığın getirilerinin aynı dönemde birlikte hareket etme derecesini −1 ile +1 arasında gösteren ölçüdür.
Yazan: Enis Mutlu · Yayın: 13 Ekim 2026

Pearson r = Σ(xi − x̄)(yi − ȳ) / √[Σ(xi − x̄)² × Σ(yi − ȳ)²]
Korelasyon, iki değişkenin, örneğin iki varlığın getirilerinin, aynı dönemde birlikte hareket etme derecesini gösterir. En yaygın biçimi Pearson korelasyon katsayısıdır ve −1 ile +1 arasında değer alır. +1 getirilerin aynı yönde, −1 ters yönde, 0 ise doğrusal bir ilişkinin görülmediği anlamına gelir.
Portföyde neden izlenir?
Portföydeki varlıkların korelasyonu düşükse, biri düşerken diğeri aynı ölçüde düşmeyebilir; bu da toplam volatiliteyi azaltabilir. Bu ilişki portföy çeşitlendirmesinin ve modern portföy teorisinin temel girdilerinden biridir. Korelasyonun kendisi bir risk ölçüsü değil, iki varlığın ilişkisini anlatan bir ölçüdür; varlığın tek başına dalgalanması standart sapma ile ölçülür. Ölçümün pratikteki yeri Korelasyon Kalkanı yazısında ele alınır.
Varsayımsal örnek
İki varlığın beş aylık getirileri A için %2, −%1, %3, %0, %1 ve B için %1, −%2, %4, %1, %0 olsun. Pearson katsayısı yaklaşık 0,88 çıkar: iki varlık bu beş ayda büyük ölçüde aynı yönde hareket etmiştir. Beş gözlem yalnızca hesabı göstermek içindir, rakamlar uydurmadır.
Sınırları
Korelasyon nedensellik göstermez; iki varlığın birlikte hareket etmesi biri diğerini etkiliyor demek değildir. Yalnızca doğrusal ilişkiyi ölçer ve geçmiş döneme aittir; kriz dönemlerinde varlıkların korelasyonu değişebilir. Hesaplamada seçilen dönem ve veri sıklığı sonucu etkiler; haftalık ve aylık getirilerle hesaplanan katsayılar birbirinden farklı çıkabilir. Çok az gözlemle bulunan katsayı da güvenilir bir ilişki göstermeyebilir. Tanım genel istatistik bilgisine dayanır ve belirli bir alım-satım kararına dair bir tavsiye içermez.