Pazartesi Başlarım: Birikime Başlamayı Her Hafta Bir Hafta Öteye Kaydırmak

Varsayımsal bir hafta (örnek uydurmadır; hedef ne olursa olsun, birikim, borç ya da başka bir plan olabilir). Pazar akşamı kendine söz veriyorsun: "Yarın başlıyorum."

Pazartesi sabahı bir toplantı var ve gün hızlı geçiyor. Salı akşamı yorgunsun: "Bu hafta yoğun, gelecek hafta rahat başlarım." Perşembe maaş yatıyor ama önce ödenecek bir taksit var: "Taksit bitsin, sonra." Cuma geliyor, hafta sonu geçiyor ve yeni bir pazar akşamı kendine aynı sözü veriyorsun.

Erteleme o an hafifletiyormuş gibi hissettirir. Toplantı, taksit ya da yorgunluk için ayırdığın enerji korunmuş gibi hissettiriyor. Bedel hiçbir akşam masaya gelmiyor; yalnızca takvimde başlangıç tarihi bir adım ileri kayıyor.

Bu cümle neden bu kadar tanıdık?

Yarın başlarım cümlesi çoğumuza tanıdık gelir. Davranışsal iktisatta bu eğilime şimdiki zaman yanlılığı deniyor: iki gelecek an arasında seçerken yakın olana, an yaklaştıkça daha fazla ağırlık vermek. Aynı eğilimin matematik biçimi hiperbolik indirgeme. Tanımı, iki dönemlik bir hesabı ve araştırmaları Akademi yazısında kaynaklarıyla anlattık.

Cümlenin rakamı

Ertelemenin parasal tarafını görmek istersen aşağıdaki araç, aynı aylık katkıyla bugün başlamakla birkaç yıl beklemek arasındaki farkı gösteriyor. Rakamları kendin giriyorsun; sonuç senin varsayımlarının ürünü, bir tahmin değil. Aracın mantığını Bileşik Getiri ve Zaman yazısında anlattık.

Bu cümleye bakarken akla gelebilecek üç soru

• Bu cümleyi en son ne zaman kurdum?
• Başlangıç tarihi şimdiye kadar hangi tarihe kaydı?
• Bunu kaç kez yaptım?

Bu sorular kimseyi suçlamak için değil. Cümlenin kendi takviminde nereye kaydığını görmek için.

Başka bir yoldan bakmak

Bazı insanlar için sorun, cümleyi kuran irade olmayabilir. Kararın her seferinde yeniden verilmesi de zorlaştırıyor olabilir. Kararı bir kez verip sonrasında tekrar düşünmeyi gerektirmeyen düzenlerin nasıl çalıştığını Otomatik Biriktirme yazısında anlattık. Her yıl birkaç ayı atlamakla, katkıyı otomatik bir sistemle hiç atlamadan sürdürmek arasındaki farkı kendi rakamlarınla İrade vs Sistem aracında görebilirsin.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, tavsiye içermez.