Finansal Sözlük
Kur Çıpası (Currency Peg)
Bir ülkenin para biriminin döviz kurunu belirli bir seviyeye, kayan bir patikaya ya da bir banda bağlayarak enflasyonu düşürmeyi amaçladığı kur uygulamasıdır.
Yazan: Enis Mutlu · Yayın: 7 Kasım 2026

Kur çıpası (currency peg), bir ülkenin para biriminin döviz kurunu belirli bir seviyeye, kayan bir patikaya ya da bir banda bağlamasıdır. Amaç genellikle enflasyonu düşürmek ve yatırımcılar için daha öngörülebilir bir ortam yaratmaktır. Fed çalışma belgesi, kura dayalı istikrar programlarının enflasyonu düşürmeyi hızlandırmada yararlı olduğunu yazar.
Mekanizma
Üç yaygın biçimi vardır. Sabit kurda kur belirli bir seviyede tutulur. Kayan çıpada kur önceden belirlenmiş küçük adımlarla değer kaybeder. Bantta kur belirli bir aralıkta dalgalanır ve bandın tavanı ya da tabanı ayarlanabilir. GAO'ya göre Meksika 1988'de sabit kuru, 1989'da kayan çıpayı, 1991'de ise tavanı günlük ayarlanan bir bandı kullandı. Kur sabit ya da yavaş hareket ederken iç fiyatlar daha hızlı artarsa para biriminin reel değeri yükselir; GAO bunu Meksika için reel değerlenme olarak anlatır.
Varsayımsal örnek
Bir ülkenin parası 10 birim = 1 dolar olarak sabitlensin. Yıl içinde ülkedeki fiyatlar %30, ABD'deki fiyatlar %3 artarsa ve kur aynı kalırsa, ülkenin malları dolar cinsinden pahalılaşır. Rakamlar yalnızca anlatım içindir.
Sınırları
Fed çalışma belgesine göre kura dayalı istikrar programları çoğu zaman aşırı değerli bir kura ve büyük cari açıklara yol açar; bu, çıpanın sürdürülmesini zorlaştırır ve para politikasından çok şey bekler. Çıpa terk edildiğinde ya da bant genişletildiğinde kur kısa sürede büyük hareket edebilir. Sonuç, çıpayı destekleyen para ve maliye politikalarına ve döviz rezervinin düzeyine bağlıdır. Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır ve bir yatırım kararına dair tavsiye içermez.
Kaynaklar
- ABD Genel Hesap Dairesi (GAO), Mexico's Financial Crisis, GAO/GGD-96-56 (23 Şubat 1996) — birincil (rapor okundu: kur rejimi, rezerv, tesobono ve 1994 kronolojisi bölümleri; raporun geri kalanı okunmadı)
- Federal Reserve Board, International Finance Discussion Papers No. 540, Kamin ve Rogers (Şubat 1996) — birincil (çalışma belgesi okundu: özet, giriş ve parasal politika bölümleri; ekonometrik ayrıntılar okunmadı)
Bu sayfayı kaynak göster
Enis Mutlu. “Kur Çıpası (Currency Peg)”. FinansVakti.Net, 7 Kasım 2026. https://finansvakti.net/finanslugat/kur-cipasi
HTML bağlantı kodu
<a href="https://finansvakti.net/finanslugat/kur-cipasi">Kur Çıpası (Currency Peg)</a>