Kara Çarşamba (1992 Sterlin Krizi)

Kara Çarşamba (Black Wednesday), 16 Eylül 1992'de İngiltere'nin sterlinin Avrupa Döviz Kuru Mekanizması'ndaki (ERM) üyeliğini askıya aldığı gün için kullanılan addır. ERM'de üye para birimleri merkez pariteleri etrafında belirli bir bant içinde dalgalanır ve para birimi bandın alt sınırına indiğinde müdahale beklenir. Sterlin mekanizmaya 1990'da yaklaşık DM 2,95 merkez pariteyle girmişti.

O gün neler yaşandı?

Bank of England'ın kendi bülteni, sterlinin o gün ERM'deki alt sınırında kaldığını ve çok ağır resmî müdahale gerektiğini anlatır. Saat 11.00'de asgari borç verme oranının (MLR) yüzde 12 olduğu açıklandı. Satış baskısı sürünce 14.15'te oranın ertesi günden geçerli olmak üzere yüzde 15'e çıkarılacağı ilan edildi; sterlin yine alt sınırdan kalkmadı. 19.30'dan hemen sonra Maliye Bakanı sterlinin ERM'den askıya alındığını duyurdu ve yüzde 15 kararı geri alındı.

Mekanizması

Sabit kur rejiminde para birimini alt sınırda tutmak için merkez bankası rezervle kendi parasını satın alır ve faizi yükseltir. Piyasa bu savunmanın sürmeyeceğine inandığında satış baskısı büyür; böyle geri bildirim döngüleri için refleksivite terimine bakılabilir. Bülten, mevcut pariteyi savunmanın beklenen maliyetinin çok yüksek olduğunu, ERM içinde yeni bir parite belirlemenin de o belirsizlikte gerçekçi görülmediğini, bu nedenle askıya almanın seçildiğini aktarır. Para birimlerine ve faiz oranlarına dayalı pozisyonlar makro yatırım başlığı altında ele alınır; faiz oranı ile döviz kuru arasındaki ilişki bu olayın temel konusudur.

Sınırları

Bu tanım olayın piyasa ve para politikası mekaniğini anlatır; siyasi bir değerlendirme içermez. Olayın nedenleri, maliyeti ve sonuçları üzerine farklı yorumlar vardır ve bu sayfa onlara girmez. Anlatılan saatler ve oranlar Bank of England bülteninden alınmıştır; kaynaklar arasında küçük farklar olabilir. Tarihsel bilgi niteliğindedir ve bir yatırım kararına dair tavsiye içermez.