Finansal Sözlük
Döviz Rezervi (Foreign Exchange Reserves)
Bir ülkenin parasal otoritesinin elinde tuttuğu, kolayca kullanabildiği yabancı para cinsinden dış varlıklardır.
Yazan: Enis Mutlu · Yayın: 7 Kasım 2026

Döviz rezervi, bir ülkenin parasal otoritesinin, genellikle merkez bankasının, elinde tuttuğu ve kolayca kullanabildiği yabancı para cinsinden varlıklardır. IMF'nin Ödemeler Dengesi El Kitabı'nın beşinci baskısına göre uluslararası rezervler; parasal otoritelerin ödemeler dengesizliklerini doğrudan finanse etmek, döviz piyasasına müdahale ederek kuru etkilemek ve benzeri amaçlarla kolayca ulaşabildiği ve kontrol ettiği dış varlıklardır (Kester, 2000).
Nelerden oluşur?
Aynı kaynağa göre bir varlığın rezerv sayılması için likit ve dönüştürülebilir bir yabancı para cinsinden olması gerekir. Altın, özel çekme hakkı (SDR), IMF'deki rezerv pozisyonu ve döviz varlıkları bu gruba girer. Tanım brüt rezerv içindir: parasal otoritenin dış yükümlülüklerini hesaba katmaz.
Varsayımsal örnek
Bir merkez bankasının 12 birim döviz rezervi olsun ve bir yıl içinde vadesi gelecek, dövize endeksli 30 birimlik borç bulunsun. Brüt rezerv 12 görünür, ama vadesi gelen borçla karşılaştırıldığında tablo çok farklıdır. Rakamlar yalnızca anlatım içindir; GAO'ya göre Meksika'da Aralık 1994 başında rezerv yaklaşık 12,5 milyar dolar, 1995'te vadesi gelecek tesobono ise yaklaşık 30 milyar dolardı.
Sınırları
Hangi varlıkların rezerv sayıldığı ülkeden ülkeye değişebilir. Kester, bazı ülkelerin teminata verilmiş ya da likit olmayan varlıkları rezerv içinde gösterebildiğini, bunun da ülkeler arası karşılaştırmayı zorlaştırdığını yazar. Rezerv miktarı tek başına yeterliliği göstermez; dövize endeksli kısa vadeli borç gibi vadesi yakın yükümlülüklerle birlikte okunur. Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır ve bir yatırım kararına dair tavsiye içermez.
Kaynaklar
- IMF, Finance & Development (Haziran 2000), Kester, Improving the Framework for Reporting on International Reserves — birincil (makale okundu: uluslararası rezerv tanımı, brüt rezerv, teminata verilmiş varlıklar)
- ABD Genel Hesap Dairesi (GAO), Mexico's Financial Crisis, GAO/GGD-96-56 (23 Şubat 1996) — birincil (rapor okundu: kur rejimi, rezerv, tesobono ve 1994 kronolojisi bölümleri; raporun geri kalanı okunmadı)
Bu sayfayı kaynak göster
Enis Mutlu. “Döviz Rezervi (Foreign Exchange Reserves)”. FinansVakti.Net, 7 Kasım 2026. https://finansvakti.net/finanslugat/doviz-rezervi
HTML bağlantı kodu
<a href="https://finansvakti.net/finanslugat/doviz-rezervi">Döviz Rezervi (Foreign Exchange Reserves)</a>