Pişmanlıktan Kaçınma (Regret Aversion)

Pişmanlıktan kaçınma (regret aversion), karar verilmeden önce, kötü sonuçlanırsa duyulacak pişmanlığı öngörüp tercihi bu duygudan kaçınacak yöne kaydırmaktır. Kavram, Loomes ile Sugden'in ve Bell'in 1982'de ayrı ayrı yayımladığı "pişmanlık teorisi" çalışmalarına dayanır: insanlar bir sonucu yalnızca kendi değeriyle değil, seçmedikleri alternatifle karşılaştırarak da değerlendirir.

Satın alma pişmanlığı ile farkı

İki kavram sık karıştırılır. Satın alma pişmanlığı karardan sonra, heyecan söndüğünde duyulan pişmanlıktır. Pişmanlıktan kaçınma ise karardan önce, pişmanlığı önceden hissederek verilen karardır; bazen hiç karar vermemeyi de seçtirir.

Yatırımda nasıl görünür?

Bir hisse yükseldikten sonra almamanın da, aldıktan sonra düşmesinin de pişmanlığı akla gelebilir. Hem harekete geçmenin hem hareketsiz kalmanın pişmanlık doğurabileceği öngörülür; karar bu öngörüye göre eğilebilir. Bu yüzden karar ertelenebilir ya da çoğunluğun seçtiğine yaslanılabilir (bkz. sürü psikolojisi). Shefrin ve Statman, disposition etkisini açıklayan unsurlardan biri olarak da pişmanlıktan kaçınmayı sayar.

Varsayımsal bir örnek

Birikimini yatıracak birini düşün. Piyasa düşerken yatırım yaparsa "daha da düşerse pişman olurum", yükselirken yaparsa "tepeden aldım" diye düşünebilir. Her iki durumda da asıl belirleyici, olası pişmanlığın büyüklüğü olur; bu duygu kararı yönetmeye başlar.

Araç bağlantısı

Geçmiş harcamalarına bakarken hangilerinden pişman olduğunu ve hangilerini bilinçli seçtiğini görmek için Değer-Pişmanlık Matrisi aracını kullanabilirsin.

Bu tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, belirli bir alım-satım kararına dair bir tavsiye içermez.