Model Riski

Bir yatırım kararını desteklemek için kurulan matematiksel model, her zaman geçmiş veriye dayanır ve geleceğin de o veriye benzer davranacağı varsayımını taşır. Bu varsayımın gerçek dünyada, özellikle daha önce hiç gözlenmemiş bir durumda geçersiz çıkması riskine model riski denir.

Model yanlış değil, eksik olabilir

Bir modelin "yanlış" olması ile "eksik" olması farklıdır. Çoğu model matematiksel olarak doğru çalışır — sorun, modelin gerçek dünyanın tüm olasılıklarını (özellikle çok nadir görülen kuyruk riski senaryolarını) veri setine yeterince yansıtamamış olmasıdır. Geçmişte hiç gerçekleşmemiş bir olay, modelin "imkansıza yakın" olarak hesapladığı bir senaryo olabilir — ama imkansız değildir.

Neden kaldıraçla birleşince tehlikeli olur?

Bir model küçük bir olasılıkla yanılsa bile, pozisyon kaldıraçsız tutuluyorsa sonuç sınırlı bir zarardır. Ama aynı model üzerine yüksek kaldıraç binmişse, modelin nadir de olsa yanıldığı an, sermayenin tamamını (hatta üzerini) silebilir. Model riski kendi başına bir kayıp yaratmaz — kaldıraçla birleştiğinde yıkıcı hale gelir.

Somut bir örnek

LTCM'in matematiksel modelleri, kurulduğu ilk yıllarda tutarlı biçimde kâr üretti — model riski, ancak 1998'de Rusya'nın borç ödemelerini durdurması gibi daha önce modele hiç girmemiş bir senaryo gerçekleştiğinde ortaya çıktı.

Sistemik riskle ilişkisi

Model riski tek bir kurumun kendi hesaplama hatasıyken, bu hata büyük ve birbirine bağlı pozisyonlar üzerinden diğer kurumlara sıçradığında konu sistemik riske dönüşür.