Hayatta Kalma Yanlılığı (Survivorship Bias)

Hayatta kalma yanlılığı (survivorship bias), bir değerlendirmede yalnızca süreci atlatmış örneklerin görülmesi, elenenlerin görünmemesi yüzünden sonuçların olduğundan iyi görünmesidir. Finansta en bilinen biçimi fon performansı çalışmalarında görülür: Brown, Goetzmann, Ibbotson ve Ross'un 1992 tarihli makalesi, yalnızca hayatta kalanlardan oluşan örneklemlerin performans çalışmalarını çarpıtabileceğini gösterir. Kapanan ya da başka bir fona birleştirilen fonlar listelerden kaybolunca, geriye kalanların ortalaması gerçekte yaşanandan yüksek görünür.

Varsayımsal bir örnek

Beş yıl önce 10 fon olduğunu düşün (rakamlar uydurmadır). Bugün yalnızca 6'sı ayakta; bu 6 fonun beş yıllık ortalama getirisi %80. Kapanan 4 fonun aynı dönemdeki ortalaması ise %20 olsaydı, 10 fonun gerçek ortalaması %56 olurdu: (6 × 80 + 4 × 20) ÷ 10. Listeye bugün bakan biri yalnızca %80'i görür; aradaki fark, ortalamanın "elenenleri" hesaba katmamasından gelir.

Fon dışında nerede görülür?

Başarı hikâyeleri de aynı süzgeçten geçer: kazananların anlatıldığı bir kitap ya da röportaj serisi, aynı yöntemi deneyip başarısız olanları anlatmaz. Bu sitede Borsa Sihirbazları girdisi bu uyarıyı kitabın seçim biçimine bağlar. Bebek hisse avcılığı vakası da aynı sorunu anar: büyüyen küçük şirketler hatırlanır, küçük kalıp kaybolanlar unutulur.

Neden fark etmek zor?

Elenenler görünmez olduğu için eksik veri olarak hissedilmez. Bir yatırım fonu listesini ya da bir getiri tablosunu okurken sorulabilecek soru şudur: "Bu listede olmayanlar kimdi ve neden yoklar?"

Sınırları

Bu bir hata değil, bir veri kısıtıdır; etkisi örneklem ve dönemle değişir. Yanlılığın büyüklüğü her durumda aynı değildir.

Bu tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, belirli bir alım-satım kararına dair bir tavsiye içermez.