Richard Thaler

Davranışsal ekonominin kurucu isimlerinden, 2017 Nobel Ekonomi Ödülü sahibi — Amerikalı (1945-)

Richard Thaler, 12 Eylül 1945'te New Jersey'de doğdu. Case Western Reserve Üniversitesi'nde lisans eğitiminin ardından, 1974'te Rochester Üniversitesi'nden doktora derecesini aldı. Akademik kariyerine Rochester ve Cornell'de devam ettikten sonra, halen görev yaptığı Chicago Üniversitesi Booth İşletme Fakültesi'ne geçti.

Ekonomiye psikolojiyi sokan isim

Thaler'ın kariyeri, klasik ekonominin "her zaman rasyonel karar veren insan" (Econ) varsayımına meydan okumakla geçti. 1980'de yayımladığı ve alanında dönüm noktası sayılan "Toward a Positive Theory of Consumer Choice" makalesinde, insanların gerçek kararlarının bu varsayımdan sistematik olarak nasıl saptığını tek bir çalışmada belgeledi — bu makale tek başına, bugün roster'daki zihinsel muhasebe, sahiplik etkisi ve batık maliyet yanılgısı olmak üzere üç ayrı Finanslügat teriminin kökeninde yer alır.

Akademiden pratiğe: Fuller & Thaler

Thaler, kariyerini sadece teorik bırakmadı. 1993'te Russell Fuller ile birlikte, davranışsal ekonomi bulgularını gerçek portföy yönetimine uygulayan Fuller & Thaler Asset Management'ı kurdu. Fon, özellikle küçük ve orta ölçekli ABD şirketlerinde, diğer yatırımcıların davranışsal önyargılar yüzünden yanlış fiyatladığı fırsatları avlamayı hedefler — bu, roster'daki diğer akademisyenlerden (Kahneman gibi) onu ayıran temel fark: Thaler kendi teorilerini gerçek parayla test eden bir pratisyen de oldu.

"Nudge": Politikaya taşınan bir fikir

2008'de hukukçu Cass Sunstein ile birlikte yazdığı Nudge: Improving Decisions About Health, Wealth, and Happiness, davranışsal içgörülerin kamu politikasına nasıl uygulanabileceğini geniş bir okur kitlesine tanıttı ve dünya genelinde hükümetlerde "dürtme birimleri" kurulmasına ilham verdi.

2017 Nobel Ekonomi Ödülü

Thaler, "davranışsal ekonomiye katkıları" gerekçesiyle 2017 Nobel Ekonomi Ödülü'ne layık görüldü — ekonomi ile psikolojiyi birleştiren, onlarca yıllık bir araştırma programının resmi tescili niteliğindeydi.

Bugün

Thaler, Chicago Booth'ta öğretim üyeliğine devam ederken, Fuller & Thaler Asset Management'ta kurucu ve stratejik yönlendirici rolünü sürdürüyor — araştırma ile uygulamayı aynı çatı altında tutan az sayıda isimden biri. 2015'te yayımladığı Akıllı İnsanların Mantıksız Kararları kitabında, davranışsal ekonominin bir alan olarak nasıl inşa edildiğini kendi ağzından anlattı.

Öne çıkan temalar: 1980 tarihli çığır açan makalesinde adlandırdığı üç kavram — paranın kaynağına göre farklı "hesaplarda" değerlendirilmesi (zihinsel muhasebe), sahip olunan bir şeye duyulan orantısız değer (sahiplik etkisi) ve geri alınamaz bir maliyetin gelecekteki kararları yanlış yönlendirmesi (batık maliyet yanılgısı).

2008'de Cass Sunstein ile yazdığı Nudge kitabından gelen ve seçim mimarisini bir politika aracına dönüştüren dürtme teorisi ise ayrı, daha sonraki bir katkısıdır.