Bir Hisse Neden Lider Olur? Cisco'nun 1990'ları ve O'Neil Kriterlerinin Sınırı

Bu yazı, William O'Neil'in büyüme hissesi çerçevesinin, kapanmış tek bir tarihsel vakaya bakınca neyi gösterip neyi gösteremediğini inceler. Vaka, 1990'ların sonunda "lider hisse" denince akla gelen şirketlerden biri olan Cisco Systems'in 1996-2001 mali yıllarıdır. Yazı bir hisse önerisi değildir, Cisco'nun bugünkü durumu hakkında hiçbir şey söylemez ve yalnızca şirketin yayımlanmış yıllık raporlarındaki rakamları kullanır.

Lider hisse nasıl görünüyordu?

Cisco'nun net satışları 1996 mali yılında 4,10 milyar dolardan 2000 mali yılında 18,93 milyar dolara çıktı (mali yıl temmuz sonunda biter). Yıllık satış artışı 1997'de %57, 1998'de %32, 1999'de %43 ve 2000'de %56 oldu. Hisse başına net kâr aynı dönemde 0,15 dolardan 0,36 dolara yükseldi. Fiyat tarafında, Mart 2000'deki ikiye bölünmeye göre düzeltilmiş rakamlarla, hisse Ekim 1998'de biten çeyrekte en düşük 10,97 dolardan, Nisan 2000'de biten çeyrekte en yüksek 80,06 dolara çıktı: yaklaşık 7,3 katı (çeyreklik en düşükten en yükseğe ölçülen bir aralık; bir yatırımcının fiilen elde edebileceği getiri değildir). Bu, bir lider hisse ararken CAN SLIM'in "L" ve kazanç sorularının büyük ölçüde "evet" dediği bir profildir.

Kazanç ivmesi ne diyordu?

Cevap, hangi kâr tanımına baktığına bağlı, çünkü şirketin kendi 10-K'sı iki ayrı seri veriyor. Satışlar 2000 mali yılında hızlandı (%43'ten %56'ya). Bildirilen (GAAP) hisse başına kâr artışı ise yavaşladı: 1999'da %45 (0,20 dolardan 0,29 dolara), 2000'de %24 (0,29 dolardan 0,36 dolara). Net kârda da aynı seyir: %52'den %32'ye.

Aynı 10-K'nın dipnotları ise pro forma rakamları da veriyor: şirket, 2000 mali yılı bildirilen kârının içindeki 1,37 milyar dolarlık devam eden Ar-Ge gideri, 291 milyon dolarlık amortisman, 531 milyon dolarlık azınlık yatırımı kazancı gibi kalemleri ayıklıyor. Bu seride hisse başına kâr 1998'de 0,28, 1999'da 0,36, 2000'de 0,53 dolar: artış %29'dan %47'ye çıkıyor. Pro forma net kâr da 1,88, 2,52 ve 3,91 milyar dolar (artış %34'ten %55'e). Yani GAAP'ta yavaşlama, pro forma'da hızlanma görünüyor.

O'Neil'in çerçevesindeki kazanç ivmesi sorusu bu vakada tek bir cevap vermiyor: sonuç, hangi kâr tanımını kullandığına bağlı. Bu, çerçevenin en öğretici yanlarından biridir; "kazanç" kelimesi bir sistemde net, bir şirketin raporunda ise tanıma bağlıdır. Ayrıca 2000 mali yılının yıllık sonuçları 8 Ağustos 2000'de açıklandı: fiyatın zirve yaptığı Mart-Nisan 2000'den aylar sonra.

Fiyat, temel verilerden önce döndü

Hisse, Nisan 2000'de biten çeyrekte 80,06 dolarla zirve yaptıktan sonra, Temmuz 2000'de biten çeyrekte en düşük 50,55 dolara indi: zirvenin yaklaşık %37 altı. Şirketin satışları o aylarda hâlâ hızla büyüyordu (2000 mali yılı satışları %56, pro forma hisse başına kâr %47 arttı). Yani fiyat, güçlü büyüme rakamlarının henüz sürdüğü bir dönemde geriledi. Temel veriler ise ancak 2001 mali yılının ikinci yarısında bozuldu: Nisan 2001'de duyurulan yeniden yapılanma yaklaşık 6.000 çalışanı kapsıyordu, 2,25 milyar dolarlık bir fazla stok gideri yazıldı, 2001 mali yılının son çeyreğinde net satışlar bir yıl öncesine göre %25 düştü (5,72 milyar dolardan 4,30 milyar dolara) ve şirket yıl genelinde 1,01 milyar dolarlık net zarar bildirdi. Yani fiyat, temel verilerin bozulmasından yaklaşık bir yıl önce zayıflamıştı.

Zirve fiyatının %8 altı 73,66 dolar eder; sonraki çeyreğin en düşüğü 50,55 dolardı. Bu bir "şu fiyattan alınmalıydı" çıkarımı değil, %8 zarar-kes kuralının aritmetiğini göstermek için bir hesaptır: bu vakada alım fiyatı bilinmediği için kural hakkında bir sonuç çıkarılamaz. Zirveden %37 düşüşten başa dönmek için gereken kazanç ise yaklaşık %58'dir; kendi rakamlarınla denemek için Kayıp Telafi Hesaplayıcı'yı kullanabilirsin.

Çerçeve neyi yakaladı, neyi yakalamadı?

• Yakaladı: yıllarca süren güçlü satış ve kazanç artışını ve fiyatın yedi katı aşan yükselişini. Bu, lider hisse profilinin ta kendisidir.
• Belirsiz bıraktı: kazanç ivmesi sorusunu. GAAP'ta yavaşlama (%45'ten %24'e), pro forma'da hızlanma (%29'dan %47'ye) görünüyor; çerçevenin kazanç sorusunun cevabı, hangi kâr tanımını kullandığına bağlı. Üstelik bu yıllık rakamlar fiyat zirvesinden sonra açıklandı.
• Gösteremedi: 2001'deki talep çöküşünü ve fazla stoku. Çerçevenin ölçütleri açıklanmış sonuçlara bakar; talebin ani kopmasını önceden söylemez. Değerleme (F/K gibi) de CAN SLIM'in yedi harfi arasında yer almaz.
• İncelenmedi: endeksin genel yönü. O'Neil'in çerçevesinde piyasa yönü, dağıtım günleri ile izlenir; bu yazı o dönemin günlük endeks verisine bakmadığı için bu soruya cevap vermez. Genel balon bağlamı için Dot-Com Balonu yazısına bakılabilir. Bir pivot noktası tanımlamak ise grafik gerektirir; bu yazı bir alım noktası öne sürmez.

Aynı soruları kendi hissene sor

Kazanç, satış, marj, göreli performans ve hacim sorularını bir hisse için yan yana görmek istersen Büyüme Hissesi Röntgeni'ni, birkaç hisseyi aynı endeksle karşılaştırmak için Göreli Güç Sıralayıcı'yı kullanabilirsin. İkisi de puan ya da al-sat yönü vermez.

Sınırlar

Cisco, çerçevenin aradığı özelliklere uyan, iyi belgelenmiş bir örnek olduğu için seçildi; bu seçim geriye bakarak yapıldı ve çerçevenin genel başarısı hakkında bir şey söylemez. Tek bir vaka istatistik değildir. Yazıdaki yıllık oranlar şirketin seçilmiş finansal verilerinden (GAAP ve pro forma, şirketin kendi dipnotlarıyla) hesaplanmıştır ve hisse fiyatları bölünmeye göre düzeltilmiş çeyreklik en yüksek/en düşük değerlerdir; gün içi ya da kapanış fiyatı değildir.

Kaynaklar

• Cisco Systems, 2000 mali yılı Form 10-K (seçilmiş finansal veri, GAAP ve pro forma rakamlar ve dipnotları, çeyreklik hisse fiyatları)
• Cisco, 2000 mali yılı dördüncü çeyrek sonuçları (8 Ağustos 2000)
• Cisco Systems, 2001 mali yılı Annual Report (EX-13): seçilmiş finansal veri, 2,25 milyar dolarlık stok gideri, yeniden yapılanma
• Cisco, 2001 mali yılı ve dördüncü çeyrek sonuçları

Bu yazı kapanmış bir tarihsel vakayı eğitim amaçlı inceler, bir hisse önerisi ya da yatırım tavsiyesi değildir. Geçmişte işleyen bir sistem geleceği garanti etmez.