Finansal Sözlük
Fiyat Körlüğü (Price Blindness)
Sürekli artan fiyatlar karşısında tüketicinin zihnindeki 'adil değer' algısının aşınması ve bir süre sonra her yeni rakamı sorgulamadan normal kabul etmesi.
Bir ürünün "doğru" fiyatının ne olduğuna dair zihnimizde kaba bir referans noktası vardır — genelde en son hatırladığımız fiyat. Ama bu referans noktası sabit değildir; her yeni fiyatla birlikte kayar.
Somut bir örnek
Bir ürünün fiyatı üç yıl içinde 20 TL'den 35 TL'ye çıktığını düşün — her seferinde 1-2 TL'lik küçük zamlarla geldiği için, bugün 35 TL'yi görmek seni şaşırtmayabilir. Oysa üç yıl önceki fiyatla karşılaştırıldığında bu, %75'lik bir artış — zihnin bu büyük farkı, küçük adımlar halinde geldiği için fark etmemiş olabilir.
Yavaş değişime karşı körlük
Beynimiz ani, büyük değişimleri kolay yakalar ama yavaş, kademeli değişimlere karşı nispeten kördür. Bu mekanizmanın en bilinen anlatımı kaynayan kurbağa sendromudur — fiyat artışları da tam olarak bu şekilde, fark edilmeyecek küçük adımlarla gelir.
Körlüğü kırmanın yolu
Fiyat körlüğüne karşı en güvenilir çare, hafızaya değil rakama güvenmektir — birim fiyat etiketini düzenli kontrol etmek ya da sık aldığın birkaç ürünün fiyatını periyodik olarak not almak, zihnindeki kaymış referans noktasını gerçek veriyle düzeltir.