Finansal Sözlük
Kaynayan Kurbağa Sendromu
Ani ve büyük bir değişimin güçlü tepki yaratmasına karşın, aynı değişim küçük adımlarla kademeli geldiğinde fark edilmeden kabullenilmesi durumunu anlatan popüler bir metafor.
Bir ürünün fiyatı bir ayda %50 artsa büyük tepki verirsin. Ama aynı %50'lik artış altı ay boyunca küçük küçük gerçekleşirse, her seferinde "eh, birkaç lira" deyip geçersin — toplamda aynı yere varmış olsan bile.
Metaforun kendisi hakkında dürüst olalım
Bu fikir, halk arasında "kurbağayı kaynar suya atarsan hemen sıçrar, ama suyu yavaş yavaş ısıtırsan fark etmeden kaynar" anlatısıyla bilinir. Gerçek kurbağalarla yapılan deneyler bunu doğrulamaz — su yavaş ısıtıldığında da kurbağa belirli bir noktada suyu terk eder. Yani bu, bilimsel bir gerçek değil, popülerleşmiş bir metafordur. Ama fiyat körlüğünü anlatmak için hâlâ etkili bir benzetmedir — çünkü insan davranışında anlattığı örüntü (ani değişime tepki, kademeli değişime kayıtsızlık) gerçekten gözlemlenen bir eğilimdir.
Fiyatlarda nasıl işler?
Şirketler bunu bilinçli bir strateji olarak kullanmasa bile, sonuç aynıdır: küçük, sık zamlar, tek bir büyük zamdan çok daha az tepki toplar. Sessiz zam kavramı, tam olarak bu örüntüyü anlatır.