Bordroda Ne Kesiliyor? Uydurmadık, Hesapladık.

Bordron, ayda bir eline geçen bir kağıt parçası ama üzerinde en az sekiz farklı kesinti kalemi var — ve çoğu kişi bunların ne olduğunu bilmeden, sadece en alttaki "net ücret" rakamına bakıyor. Bu yazı, brüt maaşından banka hesabına düşen rakama kadar geçen yolu, her kesintiyi tek tek açarak anlatıyor. Rakamlar 2026 yılı mevzuatına göre; SGK oranları yıllardır sabit, ama dilim sınırları ve asgari ücret her yıl güncelleniyor.

Brütten nete: bordronun akışı

Bordro, sırayla şu adımlardan geçiyor: brüt ücretten önce SGK primi ve işsizlik sigortası düşülüyor, kalan tutar gelir vergisi matrahına giriyor, oradan gelir vergisi dilimine göre vergi hesaplanıyor, ayrıca damga vergisi kesiliyor — geriye kalan net ücret. Bu sıra önemli: SGK primi, vergi hesaplanmadan ÖNCE düşülüyor, yani gelir vergisini brüt maaş üzerinden değil, SGK sonrası kalan tutar üzerinden ödüyorsun.

SGK primi ve işsizlik sigortası

Çalışan payı olarak brüt maaşından %14 SGK primi (malullük-yaşlılık-ölüm + genel sağlık sigortası) ve %1 işsizlik sigortası kesiliyor — toplam %15. Bu oranlar mevzuatta uzun süredir sabit; değişen, primin hesaplandığı tabanın alt ve üst sınırları. 2026'da aylık prime esas kazanç tabanı 33.030 TL (asgari ücrete eşit), tavanı ise 297.270 TL. Yani çok yüksek bir maaş alsan bile, SGK primi belirli bir tavanın üzerinden hesaplanmıyor.

Gelir vergisi matrahı ve kümülatif matrah

SGK ve işsizlik sigortası düşüldükten sonra kalan tutar, gelir vergisinin hesaplandığı matrah. Ama burada işleri karıştıran bir detay var: Türkiye'de ücretliler için gelir vergisi, her ayın matrahına ayrı ayrı değil, yılın başından o aya kadarki matrahların TOPLAMINA — yani kümülatif gelir vergisi matrahına — göre hesaplanıyor. Ocak ayındaki matrahın, Aralık ayındaki matrahtan hesaplanma mantığı farklı değil ama üzerine bindiği taban farklı — yıl ilerledikçe kümülatif toplam büyüyor ve bir noktada bir üst gelir vergisi dilimine geçiliyor.

Gelir vergisi dilimi: yaygın bir yanlış anlama

"Vergi dilimim değişti, artık maaşımın tamamı %20 üzerinden vergileniyor" — bu yaygın bir yanlış anlama. Gerçekte sadece dilim sınırını AŞAN kısım yeni orandan vergileniyor, matrahın tamamı değil. 2026'da ilk dilim sınırı 190.000 TL (kümülatif matrah), bu sınırın altındaki kısım %15, üzerine çıkan kısım %20 (sonraki dilimler %27, %35, %40'a kadar çıkıyor). Yani dilim atlamak, maaşının aniden çok daha düşük bir rakama düşmesi anlamına gelmiyor — sadece o ay ve sonraki aylarda, artan matrahın üzerine biraz daha fazla vergi biniyor.

AGİ artık yok — yerine ne geldi?

Eskiden bordrolarda "Asgari Geçim İndirimi" (AGİ) diye bir kalem vardı; bu kalem 1 Ocak 2022'den itibaren tamamen kaldırıldı (7349 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanunu'nun ilgili maddesi yürürlükten kaldırıldı). Eğer 2026'da bir bordroda hâlâ "AGİ" arıyorsan, bulamayacaksın — ve bu bir hata değil, güncel bir düzenleme. Yerine gelen mekanizma daha basit: asgari ücrete denk gelen kısım, herkes için (sadece asgari ücret alanlar değil, daha yüksek maaş alanlar dahil) gelir ve damga vergisinden istisna tutuluyor. Pratikte bu, asgari ücretlinin gelir vergisi ve damga vergisi ÖDEMEMESİ, daha yüksek maaş alanların ise sadece asgari ücrete karşılık gelen kısmı için vergi ödememesi anlamına geliyor.

Damga vergisi

Brüt maaşın üzerinden binde 7,59 oranında ayrı bir damga vergisi kesiliyor. Yukarıda anlatılan istisna burada da geçerli: asgari ücrete denk gelen kısım damga vergisinden muaf, sadece bunun üzerindeki fark vergilendiriliyor.

BES kesintisi (varsa)

Bazı bordrolarda bir de Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) kesintisi görülür. Bu, zorunlu bir bordro kalemi değil — çalışan, işvereni aracılığıyla otomatik BES'e dahil edildiyse ya da kendi isteğiyle bir BES sözleşmesi yaptırdıysa ortaya çıkar. Otomatik BES'te de her zaman iki ay içinde cayma hakkı var; bordroda gördüğün bu kalem, isteğin dışında sürekli kesilmek zorunda olduğun bir vergi değil.

Net ücret ile banka hesabına yatan farklı olabilir

Bordronun en altındaki "net ücret" rakamı, tüm yasal kesintiler düşüldükten sonraki tutar. Ama banka hesabına yatan rakam bundan farklı olabilir — icra kesintisi, avans mahsubu, sendika aidatı gibi bordro-dışı kalemler varsa, hesabına geçen tutar net ücretten daha düşük görünebilir. Bu farkı gördüğünde bordronun yanlış olduğunu düşünmeden önce, bu tür ek kalemlerin olup olmadığını kontrol etmek faydalı.

Somut bir örnek: aynı maaş, farklı net

Diyelim ki brüt 60.000 TL sabit aylık maaşın var, yıl boyunca hiç değişmiyor. SGK+işsizlik kesintisi her ay aynı: 60.000 × %15 = 9.000 TL, yani aylık gelir vergisi matrahı 51.000 TL.

İlk üç ay, kümülatif matrah sırasıyla 51.000 / 102.000 / 153.000 TL — hâlâ 190.000 TL'lik ilk dilim sınırının altında, gelir vergisi %15'ten hesaplanıyor: 51.000 × %15 = 7.650 TL/ay.

Dördüncü ay, kümülatif matrah 153.000 + 51.000 = 204.000 TL'ye çıkıyor — yani 190.000 TL sınırını bu ay içinde aşıyorsun. Sınırın altında kalan 37.000 TL hâlâ %15'ten (5.550 TL), sınırı aşan 14.000 TL ise %20'den (2.800 TL) vergileniyor — o ayki gelir vergisi toplamda 8.350 TL, yani önceki aylardan 700 TL daha fazla. Maaşın hiç değişmediği halde, sadece kümülatif matrah dilim sınırını aştığı için o ay ve sonraki aylarda eline biraz daha az net geçiyor.

(Damga vergisi bu örnekte sabit kalıyor, ayrı bir kesinti: asgari ücreti aşan 26.970 TL üzerinden binde 7,59 = ~205 TL/ay, tüm yıl aynı.)

Bu hesaplamayı kendi maaşınla ay ay görmek istersen, 12 Aylık Bordro Simülatörü'nü kullanabilirsin.

Kontrol listesi: bordronu okurken 7 madde

• Brüt maaşın, SGK primi ve işsizlik sigortası kesintisinden ÖNCEki rakam mı, doğru baz alınmış mı?
• SGK+işsizlik kesintisi, brüt maaşın gerçekten %15'i mi (yoksa yanlışlıkla farklı bir taban mı kullanılmış)?
• Kümülatif gelir vergisi matrahı, bir önceki ayın kümülatif matrahının üzerine doğru eklenmiş mi?
• Hangi gelir vergisi diliminde olduğun, kümülatif matrahınla tutarlı mı?
• Asgari ücrete denk gelen kısım için gelir vergisi ve damga vergisi istisnası doğru uygulanmış mı (eski "AGİ" kalemini ARAMA, artık yok)?
• Damga vergisi binde 7,59 oranından, asgari ücreti aşan kısım üzerinden mi hesaplanmış?
• Net ücret ile banka hesabına yatan tutar arasında fark varsa, bunun icra/avans/aidat gibi bordro-dışı bir kalemden kaynaklanıp kaynaklanmadığını kontrol ettin mi?

Sıkça sorulan sorular

Zam almadım ama net maaşım azaldı, bu normal mi? Evet olabilir — yukarıdaki örnekte gösterildiği gibi, kümülatif matrahın bir dilim sınırını aşması, brüt maaş sabit kalsa bile net ücreti bir miktar düşürebilir. Bu bir hata değil, mevzuatın yapısal bir sonucu.

AGİ'yi bordromda neden göremiyorum? Çünkü 2022'den beri bu kalem yok — yerine asgari ücrete denk gelen kısmın gelir ve damga vergisinden istisna tutulması geldi, bu genelde ayrı bir satır olarak değil, vergi hesabının içine gömülü şekilde uygulanıyor.

Yılın ilk ayında matrah neden sıfırdan başlıyor? Kümülatif matrah, her takvim yılı Ocak ayında sıfırlanıyor — bu yüzden yılın ilk aylarında genelde ilk (en düşük oranlı) dilimdesin, yıl ilerledikçe kümülatif toplam büyüdükçe üst dilimlere geçiyorsun.

BES kesintisi zorunlu mu? Otomatik BES'e dahil edildiysen bile her zaman iki ay içinde cayma hakkın var — bordroda gördüğün bu kalem, isteğin dışında sürekli kesilmesi gereken bir vergi değil.

SGK primi neden brüt maaşımın tamamı üzerinden hesaplanmıyor bazen? Prime esas kazancın bir tavanı var (2026'da 297.270 TL) — maaşın bu tavanı aşıyorsa, SGK primi tavan üzerinden hesaplanır, aşan kısım için ek prim kesilmez.

İşveren tarafında da kesinti var mı? Evet, ama bu senin net maaşını etkilemez — işveren ayrıca kendi payına düşen SGK ve işsizlik sigortası primini öder, bu bordronda görünmez, işverenin sana olan toplam maliyetine dahildir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, bordronu nasıl yönetmen gerektiğine dair bir öneri içermez. Yazıdaki oranlar ve tutarlar 2026 yılı mevzuatına göredir, her yıl güncellenir — kendi bordronla ilgili net bir soru için işverenin insan kaynakları/bordro birimine ya da bir mali müşavire danışmanı öneririz.