Prime Esas Kazanç (PEK)

Prime esas kazanç (PEK), bir çalışanın SGK primi ve işsizlik sigortasının hesaplandığı taban tutardır — bordroda görünen brüt maaşla genelde aynıdır, ama belirli bir taban ve tavan aralığıyla sınırlıdır.

Taban ve Tavan Ne İşe Yarar?

Brüt maaşın PEK tabanının altında kalması mümkün değildir — taban, asgari ücrete eşittir (2026'da 33.030 TL). Tavan ise 2026'da 297.270 TL'dir: maaşın bu tutarı aşan kısmı için ek SGK primi kesilmez, prim tavan üzerinden hesaplanır. Yani çok yüksek bir maaş alan biri için bile, SGK kesintisi belirli bir noktadan sonra sabitlenir.

Bordroda Nasıl Görünür?

Çalışan payı olarak PEK üzerinden %14 SGK primi (malullük-yaşlılık-ölüm + genel sağlık sigortası) ve %1 işsizlik sigortası kesilir — toplam %15. Bu oranlar uzun süredir sabittir; her yıl değişen, PEK'in taban ve tavan tutarlarıdır. Bu kesintiden sonra kalan tutar, gelir vergisi matrahının hesaplandığı başlangıç noktasıdır.

Neden Önemli?

PEK, hem çalışanın SGK primini hem de gelecekteki emekli maaşını etkileyen bir tutardır — emekli aylığı hesaplamaları, kariyer boyunca bildirilen PEK tutarlarına dayanır. Düşük bir PEK ile bildirilmiş bir çalışma dönemi, ileride daha düşük bir emekli aylığına yol açabilir.

Bu tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, kişisel SGK ya da emeklilik hesaplaması yerine geçmez.