Davranışsal Finans
Tahmin–Gerçekleşme Kaydı
Kayıtlardaki sapmayı gösterir; sebebini söylemez. Geçmiş işlerin için tahmin ettiğin ve gerçekleşen süreyi ya da tutarı girdiğinde araç her kayıt için oranı, ortalama ve ortanca sapmayı hesaplar. Hesap bu tarayıcıda yapılır; girdiğin değerler sunucuya gönderilmez.
Tahmin–Gerçekleşme Kaydı
Geçmiş işlerin için tahmin ettiğin ve gerçekleşen değeri aynı birimle gir. Örnek satırları kendi kayıtlarınla değiştirebilirsin.
Ortalama oran (gerçekleşen ÷ tahmin)
×1,32
Ortalamada gerçekleşen değer tahminden %32 fazla. Oran 1'den büyükse gerçekleşen tahmini aştı, küçükse tahminin altında kaldı.
- Örnek: mutfak yenileme10 → 16 gün · ×1,60
- Örnek: tatil bütçesi hazırlığı5 → 6 gün · ×1,20
- Örnek: sunum dosyası4 → 3 gün · ×0,75
- Örnek: taşınma7 → 12 gün · ×1,71
Bu sonuç ne anlama geliyor? Girdiğin geçmiş kayıtlarda gerçekleşen değerin tahmine oranı: 1'den büyük oran tahminin aşıldığını, küçük oran tahminin altında kalındığını gösterir.
Ne anlama gelmiyor? Sapmanın nedenini, bir önyargı bulunduğunu ya da bir sonraki tahminin nasıl olacağını söylemez; yalnızca girdiğin kayıtları özetler.
Bu araç eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Sonuçlar geçmiş varsayımlara dayanan örneklerdir, gerçek getiriyi garanti etmez.
Tahmin ile Gerçekleşen Arasındaki Oran
Araç her kayıt için gerçekleşen değeri tahmine böler. Sonuç 1,00 ise tahmin tam tutmuştur; 1,40 ise gerçekleşen değer tahminden %40 fazladır; 0,80 ise %20 azdır. Oranlar tek tek, ardından ortalama ve ortanca olarak gösterilir. Oranların ortalaması, tahminin iki kat aşıldığı ve yarısında kalındığı kayıtlarda bile 1,25 çıkar; bu yüzden ortanca da gösterilir. Ortanca, uç bir kaydın ortalamayı ne kadar oynattığını görmek için ayrıca verilir.
Az Kayıt, Çok Gürültü
Araç, üç kayıttan azı girildiğinde bir uyarı gösterir; üç, aracın uyarı eşiğidir ve istatistiksel bir güvenilirlik sınırı değildir. Az sayıda kayıtla çıkan bir ortalama tesadüfen oynayabilir. On iki kayda kadar giriş yapılabilir. Kayıtların aynı türden işlere ait olması karşılaştırmayı anlamlı kılar, çünkü bir tadilatın süresi ile bir sunum dosyasının süresi aynı dağılımı izlemeyebilir. Araç bu ayrımı yapmaz; yalnızca girdiğin sayıları işler.
Bu Kayıt Neyi Göstermez
Sapmanın bir önyargıdan, plana yazılmayan bir gelişmeden ya da tesadüften kaynaklandığını bu kayıttan çıkarmak mümkün değildir. Planlama yanılgısı tahminlerin fazla iyimser olabildiğini anlatan bir kavramdır; iyimserlik yanlılığı ise gelecekle ilgili beklentilerin fazla olumlu olabildiğini anlatan yakın bir kavramdır. Haftalık bir bütçe sapmasının zamanla birikimini görmek için Bütçe Kayması Dedektörü farklı bir mekanizmayı gösterir: orada tek bir sapma tekrarlanır, burada ise geçmiş tahminlerin kendi oranları incelenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Oran 1,30 çıkarsa bu ne demek?
Ortalamada gerçekleşen değerin tahminden %30 fazla olduğu anlamına gelir. Oran gerçekleşen değerin tahmine bölünmesiyle bulunur: 1'den büyükse tahmin aşılmış, 1'den küçükse tahminin altında kalınmıştır. Tek bir sayı olduğu için kayıtların dağılımına da bakmak gerekir; en büyük ve en küçük oran bunu gösterir.
Yalnızca tahminin aşıldığı işleri girersem ne olur?
Ortalama oran yukarı kayar, çünkü araç hangi kayıtların girildiğini bilemez. Tahminin altında kalan ya da tam tutan işler de kayda girdiğinde tablo iki yönü de gösterir; araç bu yüzden aşılan ve altında kalan kayıt sayısını ayrı ayrı yazar.
Bu araç planlama yanılgısını ölçüyor mu?
Hayır. Araç yalnızca girdiğin kayıtlarda tahminle gerçekleşen arasındaki oranı özetler; sapmanın nedenini ya da bir önyargı bulunduğunu söylemez. Planlama yanılgısı terimi, tahminlerin fazla iyimser olabildiğini anlatan bir kavramdır ve dayandığı çalışmaların bir kısmı öğrencilerle yapılan laboratuvar deneyleridir.