Finansal Sözlük
Yİ-ÜFE Endekslemesi (Maliyet Endekslemesi)
Bir varlığın alış maliyetinin, elde tutulduğu süre boyunca oluşan üretici fiyat endeksi artışına göre güncellenerek, değer artış kazancının enflasyondan arındırılmış hesaplanmasını sağlayan yöntemdir.
Yİ-ÜFE (Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi) endekslemesi, bir varlığın değer artış kazancı hesaplanırken, alış maliyetinin enflasyona göre güncellenmesini sağlayan bir yöntemdir. Amaç, sadece nominal (enflasyondan arındırılmamış) bir kazanç üzerinden vergi alınmasını önlemektir.
Somut bir örnek
5 yıl önce 200.000 TL'ye alınan bir varlığın bugün 500.000 TL'ye satıldığını düşün. Düzeltme yapılmazsa nominal kazanç 300.000 TL gibi görünür. Ama bu 5 yılda Yİ-ÜFE endeksi toplamda %150 arttıysa, alış maliyeti de aynı oranda yukarı çekilir (200.000 TL yaklaşık 500.000 TL'ye yükselir) — bu durumda vergiye tabi kazanç neredeyse sıfıra iner, çünkü kazancın büyük kısmı gerçek bir değer artışı değil, sadece enflasyonun bir yansımasıdır.
Nasıl işler?
Alış tarihinden satış tarihine kadar geçen sürede Yİ-ÜFE endeksinde mevzuatta belirlenen bir eşiğin üzerinde artış olması durumunda bu düzeltme uygulanır. Bu, satış fiyatından düşülecek maliyeti büyütür — dolayısıyla vergiye tabi kazancı, gerçek (reel) kazanca daha yakın bir seviyeye çeker.