Opsiyon

Opsiyon, belirli bir varlığı önceden belirlenmiş bir fiyattan (kullanım fiyatı), belirli bir vadeye kadar alma ya da satma hakkı — ama yükümlülüğü değil — veren bir sözleşmedir. Bu hak karşılığında alıcı, satıcıya "prim" adı verilen bir bedel öder; opsiyonu kullanıp kullanmamak tamamen alıcının tercihindedir.

Somut bir örnek

Bir hissenin şu an 100 TL olduğunu ve 3 ay vadeli, 110 TL kullanım fiyatlı bir alım opsiyonunu 5 TL primle satın aldığını düşün. Vade sonunda hisse 130 TL'ye çıkarsa, opsiyonunu kullanıp hisseyi 110 TL'den alır, anında 20 TL fark elde edersin (5 TL prim düşülünce net 15 TL kâr). Hisse 90 TL'de kalırsa opsiyonu hiç kullanmazsın — kaybın sadece ödediğin 5 TL primle sınırlı kalır.

Neden kaldıraçlı bir araç?

Opsiyonda küçük bir prim ödeyerek, çok daha büyük bir pozisyonun fiyat hareketinden pay alabilirsin — bu da onu güçlü bir kaldıraç aracı yapar. Aynı kaldıraç, kayıpları da hızlandırabileceği için opsiyon kullanmak yüksek risk iştahı gerektirir. Opsiyon, vadeli işlem sözleşmesinden farklı olarak alıcıyı bir yükümlülük altına sokmaz — bu asimetri, opsiyonun fiyatlamasını da vadeli işlemden farklı ve daha karmaşık hale getirir.

Satım opsiyonu farkı

Yukarıdaki örnek bir alım opsiyonuydu; satım opsiyonu ise tam tersi bir hak verir — belirlenen fiyattan varlığı satma hakkı. Elinde hissesi olan biri, fiyatın düşmesinden korkuyorsa, belirli bir fiyattan satma hakkı sağlayan bir satım opsiyonu alarak portföyünü bir tür sigortaya bağlayabilir. Fiyat gerçekten düşerse bu hak devreye girer ve kaybı sınırlar; düşmezse yatırımcı sadece ödediği primi kaybetmiş olur — tıpkı hiç kullanılmayan bir sigorta poliçesi gibi.