André Kostolany

"Spekülasyon Profesörü", Yazar — Macar-Fransız-Alman (1906–1999)

Borsada iki kere iki her zaman beş eksi bir eder.

André Kostolany, Budapeşte'de doğup Paris ve Münih arasında geçen uzun bir kariyer boyunca hem borsada işlem yapan bir spekülatör, hem de kitapları ve gazete köşe yazılarıyla milyonlarca okura ulaşan bir yazar oldu. Almanya ve Türkiye başta olmak üzere birçok ülkede yatırım kitaplarının en çok okunanları arasında yer aldı — çünkü karmaşık piyasa fikirlerini şaşırtıcı derecede basit hikayelere ve metaforlara döktü.

Kelebek Teorisi

Kostolany'nin en tanınan fikri, ekonomi ile borsa arasındaki ilişkiyi bir adam ve onun köpeğiyle anlattığı benzetmedir: adam (ekonomi) sokakta düz bir hatta yürürken, köpek (borsa) onun etrafında ileri geri koşar — bazen çok ileri gider, bazen geri kalır. Ama uzun vadede köpek her zaman sahibine yetişir. Bu benzetmeyle, kısa vadeli fiyat hareketlerinin ekonomik gerçeklikten büyük ölçüde sapabileceğini, ama uzun vadede bu ikisinin birbirine yakınsadığını anlattı.

Parayla Sabrın Birleşimi

Kostolany'ye göre başarılı bir "spekülasyon" (kendi tabiriyle) dört unsurun bir araya gelmesini gerektirir: para, fikir, sabır ve biraz da şans. Ona göre en büyük hatalardan biri, doğru fikre sahip olup da sabırsızlık yüzünden pozisyonu erken kapatmaktı — piyasanın kısa vadeli gürültüsüne dayanabilecek "sağlam sinirler"in, herhangi bir analiz kadar önemli olduğunu savunurdu.

Neden hâlâ okunuyor?

Kostolany'nin kitapları ("Paranın Psikolojisi" gibi), teknik jargon yerine anekdot ve mizah üzerinden anlatım kurduğu için, finans eğitimi almamış okuyucular için de erişilebilir kaldı. 1999'daki ölümünden sonra bile, özellikle Türkiye ve Almanya'da, "borsa kitabı" denince akla ilk gelen isimlerden biri olmaya devam ediyor.

Öne çıkan temalar: kelebek teorisi, para + fikir + sabır + şans, borsa psikolojisi.