Temel Hesaplayıcılar
Reel Döviz Getirisi Simülatörü
Kağıt üzerinde kazandığın bir döviz getirisi, enflasyon hesaba katıldığında gerçekte ne ifade ediyor? Bu mantığı Döviz ve Kur Riski yazısında anlatmıştık.
Reel Döviz Getirisi Simülatörü
Reel getiri (TL alım gücünde)
%-11,8
Kağıt üzerinde %+50,0 kazandığını sanıyorsun, ama Türkiye enflasyonunu hesaba kattığında TL alım gücün %-11,8 — yani erimiş.
Bilgi notu: Bu hesap sadece TL alım gücündeki değişimi gösterir. Doların kendi ülkesinde de %4 oranında değer kaybettiğini unutma — bu ayrı bir erime, yukarıdaki reel getiri rakamına dahil edilmedi (ikisini birlikte düşmek aynı şeyi iki kere saymak olurdu).
Bu sonuç ne anlama geliyor? Girdiğin alış/satış fiyatı ve Türkiye enflasyonuna göre, dolar işleminin TL alım gücünde yarattığı gerçek (reel) getiri.
Ne anlama gelmiyor? Gerçekleşecek enflasyonun ya da kurun tahmini değil — geçmiş, tamamlanmış bir işlemin hesaplamasıdır.
Bu araç eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Sonuçlar geçmiş varsayımlara dayanan örneklerdir, gerçek getiriyi garanti etmez.
Kur Yükseldi, Alım Gücün Ne Oldu
Döviz getirisi genelde tek bir soruyla ölçülür: kaça aldım, kaça sattım. Ama parayı Türkiye'de harcayacaksan asıl soru bu değil — aradaki dönemde enflasyonun TL'yi ne kadar aşındırdığı da hesaba girmeli. Kur artışı enflasyonun altında kaldıysa, rakamsal olarak kazanmış görünürken alım gücü olarak kaybetmiş olabilirsin.
Nominalden Reele Geçiş
Araç önce alış ve satış kurundan nominal getiriyi bulur, sonra bu getiriyi girdiğin Türkiye enflasyonuyla arındırarak reel getiriyi hesaplar. Aynı düzeltmenin faiz tarafındaki karşılığı reel faizdir. ABD enflasyonu alanı hesaba katılmaz, yalnızca doların kendi alım gücündeki aşınmayı görmen için durur.
Dövizin İki Ayrı İşlevi
Döviz tutmanın iki farklı gerekçesi vardır ve ikisi aynı şey değildir. Birincisi getiri arayışı — bu araç onu ölçer. İkincisi korunma: gelecekteki bir döviz yükümlülüğüne karşı pozisyon almak, yani hedging. Belirsizlik dönemlerinde dövize yönelmenin adı güvenli limandır; TL'nin ticaret ortaklarına göre gerçek değerini ölçen gösterge ise reel efektif döviz kurudur. Elde tutulan dövizin satışından doğan verginin adı da kur farkı kazancıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Dolar yükseldi ama reel getirim düşük çıktı, hesap yanlış mı?
Hayır, aradaki fark ölçümün ne yaptığından geliyor. Nominal getiri kaç lira kazandığını söyler; reel getiri ise o liralarla eskisine göre ne kadar şey alabildiğini. Aynı dönemde Türkiye enflasyonu kurdan hızlı arttıysa, dolar yükselmiş olmasına rağmen alım gücün gerilemiş olabilir.
ABD enflasyonu alanı hesaba giriyor mu?
Girmiyor, bilgi amaçlı duruyor. Ana hesap TL alım gücü üzerinden yapılır, çünkü harcamanı Türkiye'de yapıyorsan seni ilgilendiren enflasyon buradakidir. ABD enflasyonu, doların kendi alım gücünün ne kadar aşındığını gösterir — döviz varlığını uzun vadede orada harcamayı düşünüyorsan anlamlı bir ikinci ölçü olur.
Alış ve satış fiyatı olarak hangi kuru girmeliyim?
Gerçekte işlem yaptığın kurları — yani bankanın sana sattığı fiyatı ve senden aldığı fiyatı. Ekranlarda görünen ortalama kur değil. İki taraf arasındaki makas, getiriyi doğrudan azaltan bir maliyettir ve gerçek kurlarla hesaplamazsan sonuç olduğundan iyi çıkar.