Temel Hesaplayıcılar
Batık Maliyet Kırıcı
Hisse tam da başa baş noktasına çıksa bile, o beklerken elindeki parayı alternatif bir yatırıma koysaydın ne olurdu? Bu mantığı Çapa Seni Batırmadan Önce yazısında anlatmıştık.
Batık Maliyet Kırıcı
Senaryo A — pozisyonda kalıp başa baş noktasına ulaşırsan
70.000 ₺
Senaryo B — şimdi satıp alternatife koyarsan
75.000 ₺
Aradaki fark
5.000 ₺
Hisse tam da başa baş noktasına çıksa bile, o parayı alternatife koymak 1 yıl sonunda 5.000 ₺ daha fazla değer üretirdi.
Bu sonuç ne anlama geliyor? Girdiğin başa baş yükselişi ve alternatif getiri varsayımına göre, pozisyonda kalmak ile şimdi satıp alternatife geçmek arasındaki matematiksel fark.
Ne anlama gelmiyor? Hissenin gerçekten başa baş noktasına çıkacağının garantisi değil — sadece iki senaryoyu aynı varsayımlarla karşılaştırır.
Bu araç eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Sonuçlar geçmiş varsayımlara dayanan örneklerdir, gerçek getiriyi garanti etmez.
Başa Baş Noktası Bir Hedef Değil, Bir Hatıra
Alış fiyatın piyasa için hiçbir anlam taşımaz; o rakam yalnızca senin geçmişine ait bir veridir. Buna rağmen zihin onu bir eşiğe dönüştürür ve "en azından girdiğim yere gelsin" cümlesi kararların merkezine oturur. Batık maliyet yanılgısı tam olarak budur: geri getirilemeyecek bir harcamanın, bundan sonraki kararı yönetmesi.
Beklemenin Görünmeyen Fiyatı
Araç iki senaryoyu aynı süre boyunca işletir. Birincisinde pozisyon başa baş noktasına ulaşana kadar tutulur ve sonunda elde kalan, başlangıçtaki maliyettir. İkincisinde aynı tutar bugün satılıp alternatif bir getiriye konur ve o süre boyunca çalışır. Aradaki fark, fırsat maliyetidir — hiçbir ekstrede görünmeyen, ama gerçekten ödenen bir bedel.
İki Kararı da Maliyetiyle Görmek
Tutmak da bir karardır, satmak da; ikisinin de bir fiyatı vardır ve bu araç yalnızca o fiyatları yan yana koyar. Zarardaki pozisyona sürekli yeni sermaye eklemenin adı zarar kovalamadır; fiyatı düştü diye ucuz sanılan hisse ise değer tuzağı olabilir. Alternatif tarafında neyi kastettiğimizi merak ediyorsan güvenli liman kavramı iyi bir başlangıçtır.
Sıkça Sorulan Sorular
Zararı satarak realize etmek onu kalıcı hale getirmez mi?
Zarar, satış anında değil fiyat düştüğünde oluşmuştur; satmak onu yaratmaz, yalnızca kayda geçirir. Pozisyonu tutmaya devam etmek de bir karardır ve o kararın da bir maliyeti vardır: aynı parayla başka bir yerde elde edilebilecek getiriden vazgeçmiş olursun. Araç bu iki maliyeti yan yana koyar.
Alternatif getiri oranını ne kadar girmeliyim?
Gerçekten erişebileceğin bir alternatifi düşün — hayali bir yüksek getiriyi değil. Karşılaştırmanın anlamlı olması, alternatifin ulaşılabilir olmasına bağlı. Oranı değiştirip sonucun ne kadar oynadığına bakmak, kararın hangi varsayıma ne kadar duyarlı olduğunu da gösterir.
Bu araç bana satmamı mı söylüyor?
Hayır. Araç yalnızca iki senaryonun rakamsal sonucunu hesaplar: pozisyonu başa baş noktasına kadar tutmak ile o parayı alternatife koymak. Hangisinin doğru olduğu, şirketin durumundan vergi etkisine, senin süre beklentinden risk toleransına kadar buraya girmeyen birçok değişkene bağlıdır. Karar senin.