Fırsat Maliyeti (Opportunity Cost)

Her seçim aynı zamanda bir vazgeçiştir. Elindeki bir parayı bir yerde tutmayı (ya da bir varlıkta beklemeyi) seçtiğinde, o parayla yapabileceğin en iyi ikinci alternatiften de otomatik olarak vazgeçmiş olursun — işte bu görünmez, hiçbir hesap özetinde yazmayan kayba fırsat maliyeti denir.

Neden görünmez?

Bir yatırımda zarar edersen bunu hesabında görürsün — kırmızı bir rakam olarak. Ama fırsat maliyeti hiçbir yerde raporlanmaz, çünkü gerçekleşmemiş bir senaryodur. Zarardaki bir hissede "toparlanır" umuduyla beklemenin maliyeti sadece hissenin kendi performansı değil, o süre boyunca aynı paranın başka bir yerde ne kazanabileceğidir. Bu, batık maliyet yanılgısının panzehiridir — batık maliyet seni geçmişe (zaten harcadığına), fırsat maliyeti ise seni geleceğe (şu an elindeki parayla ne yapabileceğine) baktırır.

Nasıl hesaplanır?

Basit haliyle, elindeki tutarı bir alternatif getiri oranıyla belirli bir süre boyunca değerlendirseydin ne kazanacağını hesaplayıp, mevcut tutarını bundan çıkarırsın. Kendi rakamlarınla bu hesabı görmek istersen, aşağıdaki hesaplayıcıyı kullanabilirsin — daha kapsamlı bir "beklersem vs satarsam" karşılaştırması için Batık Maliyet Kırıcı'na bakabilirsin.

Batık maliyetle karıştırılmamalı

Batık maliyet zaten harcanmış, geri alınamayacak bir tutardır — kararını etkilememesi gerekir. Fırsat maliyeti ise geleceğe dönük bir karşılaştırmadır: "bu parayı burada mı tutmalıyım, yoksa başka bir yere mi koymalıyım" sorusunun cevabıdır. İkisini bir arada düşünmek, çapalama etkisi ve batık maliyet yanılgısının nasıl birlikte çalıştığını Çapa Seni Batırmadan Önce yazımızda daha geniş anlatıyoruz.