Lollapalooza Etkisi

Lollapalooza etkisi, birden fazla psikolojik eğilimin aynı sonuç yönünde birleşmesiyle ortaya çıkan aşırı sonuçlardır. Charlie Munger, Poor Charlie's Almanack kitabında yer alan "The Psychology of Human Misjudgment" konuşmasında insan yanlış yargısının 25 standart nedenini sıralar; sonuncusu, bu eğilimlerin birleşmesinden aşırı sonuçlar doğma eğilimi olan lollapalooza eğilimidir. Tek bir bilişsel önyargının etkisi sınırlı kalabilirken, birkaçı aynı yöne ittiğinde birleşik etki çok daha güçlü ve aşırı sonuçlar doğurabilir.

Piyasada nasıl görünür?

Varsayımsal bir senaryo: bir hissenin fiyatı hızla yükseliyor. Sürü psikolojisi insanları kalabalığa katılmaya, FOMO fırsatı kaçırma korkusuyla acele etmeye, onaylama önyargısı yükselişi doğrulayan haberleri öne çıkarmaya iter. Aynı anda satış yapanların komisyon ya da prim gibi teşvikleri de aynı yönü destekliyorsa, fiyat temellerden iyice kopabilir (bkz. spekülatif balon). Bu, belirli bir olayın açıklaması değil, mekanizmanın bir örneğidir.

Teşvikler neden ayrı vurgulanır?

Munger, "Psychology of Human Misjudgment" konuşmasında teşviklerin gücünü ayrıca vurgular. Bir eğilimin ardına teşvik de eklendiğinde birleşik etki güçlenebilir.

Sınırları

Lollapalooza bir tahmin aracı değil, bir düşünme çerçevesidir. Sonradan her aşırı olayı bu kavramla açıklamak kolaydır, ama bu açıklama olayın önceden öngörülebileceği anlamına gelmez. Amaç, kendi kararlarında birden fazla eğilimin aynı yöne itip itmediğini fark etmektir.

Bu tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, belirli bir hisse senedi alım-satım kararına dair bir tavsiye içermez.