Anlatı Ekonomisi (Narrative Economics)

Anlatı ekonomisi (narrative economics), popüler hikâyelerin yayılmasının ve bu hikâyelerin ekonomik kararlar ile dalgalanmalarla ilişkisinin incelenmesidir. Kavram, Robert Shiller'in 2017'de Amerikan İktisat Birliği'nin başkanlık konuşmasında ortaya koyduğu çerçeveyle tanınır ve 2019'da aynı adlı kitabına dönüştü.

Temel fikir

Shiller'e göre insanlar, doğru olsun olmasın, hikâyeleri harcama ve yatırım gibi kararlarını gerekçelendirmek için kullanmaya yatkındır. Hikâyeler, kişilerin güçlü hissettiği değer ve ihtiyaçlarla bağ kurduğunda yayılabilir; Shiller bu yayılmayı salgın hastalıkların yayılmasına benzeterek ele alır. Savı, bazı anlatıların ekonomik dalgalanmalarla ilişkili olduğudur; bu, anlatıların dalgalanmalara neden olduğunun kanıtlandığı anlamına gelmez.

Varsayımsal örnek

Bir teknoloji hakkında "bu yatırım yalnızca yükselir" hikâyesinin çevrede yayıldığını düşünelim. Hikâye yayıldıkça daha fazla kişi aynı gerekçeyle karar verebilir; bu da spekülatif balon, sürü psikolojisi ve fırsatı kaçırma korkusu gibi kavramlarla anlatılan davranışlarla birleşebilir. Örnek yalnızca mantığı göstermek içindir; belirli bir varlık, dönem ya da sonuç içermez.

Sınırları

Anlatıların bilimsel olarak ölçülmesi zordur; Shiller de bunu kabul eder ve nicel yöntemlerin yardımcı olabileceğini söyler. Anlatı ile ekonomik sonuç arasındaki ilişkide ters nedensellik olabilir: hikâyeler olayları değil, olaylar hikâyeleri yaymış olabilir. Geçmişte ilişkili görünen anlatılar, gelecekteki fiyatlar ya da dönüm noktaları için bir tahmin aracı sağlamaz. Kavram, davranışsal finans alanındaki geniş bir tartışmanın parçasıdır. Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır ve belirli bir yatırım kararına dair bir tavsiye içermez.