Temel Hesaplayıcılar
Yıllık Servet Röntgeni
Kağıt üzerinde büyümüş görünen bir servet, enflasyon hesaba katıldığında gerçekte küçülmüş olabilir. Bu mantığı Yıllık Finansal Bahar Temizliği yazısında anlatmıştık.
Yıllık Servet Röntgeni
Reel (enflasyondan arındırılmış) artış
%-12,5
Servetin kağıt üzerinde %+40,0 büyümüş görünüyor olabilir, ama enflasyonu hesaba kattığında gerçek satın alma gücün %-12,5 — yani erimiş.
Bu sonuç ne anlama geliyor? Girdiğin geçen yıl/bu yıl net değer ve enflasyona göre, servetindeki artışın kağıt üzerinde mi yoksa gerçekten mi gerçekleştiği.
Ne anlama gelmiyor? Gelecekteki enflasyonun ya da servetinin tahmini değil — sadece iki geçmiş dönem arasındaki hesaplamadır.
Bu araç eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Sonuçlar geçmiş varsayımlara dayanan örneklerdir, gerçek getiriyi garanti etmez.
Rakam Büyüdü, Peki Alım Gücün
Net değerin bir yıl içinde arttıysa bu kulağa iyi gelir, ama tek başına bir şey söylemez. Enflasyonun yüksek olduğu bir dönemde rakamsal büyüme, alım gücündeki küçülmeyi gizleyebilir. Ölçülmesi gereken şey nominal artış değil, reel servet büyümesidir.
İki Yıl, İki Rakam, Bir Düzeltme
Araç geçen yılın ve bu yılın net değerini alır — yani tüm varlıklardan tüm borçlar düşülmüş hali — ve aradaki nominal artışı hesaplar. Sonra girdiğin enflasyon oranıyla bu artışı arındırır. Çıkan ikinci rakam, servetinin gerçekten hangi yöne gittiğini gösterir; aynı düzeltmenin tek bir yatırım üzerindeki karşılığı reel getiridir.
Yılda Bir Kez Bakmanın Değeri
Bu ölçüm sık yapılmaya uygun değil; net değer yavaş hareket eder ve aylık dalgalanma gürültüden ibarettir. Yılda bir kez, aynı yöntemle hesaplanan bir rakam ise yön hakkında gerçek bilgi verir. Kendi rakamlarına düzenli bakma alışkanlığının adı finansal öz-denetimdir; portföy tarafında yıllık bakışın doğal devamı ise portföy yeniden dengelemedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Enflasyon oranı olarak hangi rakamı girmeliyim?
Resmî tüketici enflasyonu en yaygın referanstır ve karşılaştırılabilir bir zemin verir. Ancak harcama sepetin ortalamadan belirgin şekilde farklıysa, yaşadığın artış da farklı olur. İki rakamla ayrı ayrı çalıştırıp sonucu aralık olarak okumak, tek bir orana bağlanmaktan daha sağlıklı bir tablo verir.
Net değere neler dahil edilmeli?
Tüm varlıklardan tüm borçlar çıkarılır: nakit, mevduat, yatırım hesapları, emeklilik birikimi, gayrimenkul ve araç değeri varlık tarafında; kredi bakiyeleri, kart borcu ve diğer yükümlülükler borç tarafında. Önemli olan iki yılda da aynı kalemleri aynı yöntemle saymak — tutarlılık, kesinlikten daha çok işe yarar.
Reel artış negatif çıktı, yanlış bir şey mi yaptım?
Hayır, bu yüksek enflasyon dönemlerinde sık görülen bir sonuç. Net değerin rakamsal olarak büyümüş ama alım gücü olarak küçülmüş demektir. Ölçümün amacı da budur: nominal artışın verdiği iyi hissi doğrulamak değil, gerçek yönü göstermek.