Temel Hesaplayıcılar
Reel Getiri Hesaplayıcı
Nominal faiz, enflasyon ve stopajdan reel getirini hem yaklaşık yöntemle hem tam Fisher denklemiyle hesaplar, ikisi arasındaki farkı gösterir. Mantığını Mevduat İllüzyonu yazısında anlatmıştık.
Reel Getiri Hesaplayıcı
Yaklaşık yöntem (Nominal − Enflasyon)
Tam yöntem (Fisher denklemi)
İki yöntem arasındaki fark
%4,5 puan
Düşük enflasyon oranlarında bu fark küçük kalır; enflasyon ve nominal getiri yükseldikçe iki yöntem birbirinden uzaklaşır — hassas bir hesap istediğinde Fisher denklemine güvenmek daha sağlıklıdır.
Bu sonuç ne anlama geliyor? Girdiğin nominal faiz, enflasyon ve stopaja göre, iki farklı yöntemle hesaplanan reel getirin ve aralarındaki fark.
Ne anlama gelmiyor? Gerçekleşecek enflasyon ya da faizin tahmini değil — sadece girdiğin varsayımların matematiksel sonucu.
Nominal Rakamın Arkasındaki Gerçek Getiri
Bir mevduatın ya da tahvilin sana söylediği faiz oranı, cebine giren paranın gerçek değerini tek başına anlatmaz — hem stopaj hem de enflasyon bu rakamın bir kısmını (bazen tamamını) alıp götürür. Reel getiri, geriye gerçekte ne kaldığını gösterir.
Yaklaşık Yöntemden Fisher Denklemine
Hesaplayıcı önce stopajı düşerek net nominal getirini bulur, sonra bunu iki farklı yöntemle enflasyona kıyaslar: yaklaşık yöntem basitçe enflasyonu çıkarır, Fisher denklemi ise ikisini birer büyüme çarpanı olarak oranlar. Düşük oranlarda ikisi birbirine çok yakın çıkar; oranlar yükseldikçe (Türkiye gibi yüksek enflasyon dönemlerinde) aradaki fark birkaç puana kadar açılabilir.
İki Yöntemin Ne Zaman Ayrıştığını Görmek
“Yöntem farkı puan” satırı, tam olarak bu ayrışmanın büyüklüğünü gösteriyor. Düşük nominal faiz ve enflasyon senaryolarında bu fark ihmal edilebilir düzeyde kalır, ama yüksek oranlı senaryolarda yaklaşık yöntem gerçek reel getiriyi olduğundan fazla iyimser gösterebilir — bu yüzden yüksek enflasyon ortamında Fisher denklemine güvenmek daha isabetlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yaklaşık yöntem ile Fisher denklemi neden farklı sonuç veriyor?
Yaklaşık yöntem, nominal getiriden enflasyonu doğrudan çıkarır (basit bir toplama-çıkarma işlemi). Fisher denklemi ise ikisinin oranını alır, bu yüzden nominal faiz ve enflasyon yükseldikçe aradaki fark büyür — düşük oranlarda ikisi neredeyse aynı sonucu verir.
Stopaj oranını neden hesaba katmalıyım?
Kazandığın faizin bir kısmı stopaj olarak kaynağında kesilir, yani eline hiç geçmez. Reel getirini hesaplarken kesilmeden önceki nominal faizi değil, stopaj sonrası net nominal faizi enflasyonla kıyaslamak gerekir.