Son Olay Yanlılığı (Recency Bias)

Son olay yanlılığı (recency bias), yakın geçmişteki olayların uzun vadeli tabloya göre fazla ağırlıklandırılması ve bugünkü gidişatın süreceğinin varsayılmasıdır. Bellek araştırmalarında bir listenin son maddelerinin daha iyi hatırlanması "yakınlık etkisi" (recency effect) diye bilinir; Bennet Murdock'un 1962 tarihli serbest hatırlama çalışması bu etkiyi gösterenlerdendir. Finans tarafında Robin Greenwood ve Andrei Shleifer'ın 2014 tarihli çalışması, yatırımcı anketlerindeki getiri beklentilerinin geçmiş getirilerle ve piyasa seviyesiyle pozitif ilişkili olduğunu bildirir; yani beklentiler geçmişin ileriye uzatılması gibi davranır.

Varsayımsal bir örnek

Bir hissenin son iki ayda hızla yükseldiğini düşün (örnek uydurmadır). Beş yıllık fiyat serisinde bu iki ay küçük bir parçadır, ama gündemde en taze olan odur. Son olay yanlılığında bu parça, serinin geri kalanından daha fazla ağırlık taşır ve "böyle devam eder" duygusu doğar. Düşüş döneminde aynı mekanizma ters yönde, "artık toparlanmaz" duygusuna dönüşebilir.

Kullanılabilirlik sezgisinden farkı

İki kavram birlikte çalışabilir ama aynı değildir. Son olay yanlılığı zamanla ilgilidir: yakın olan ağır basar. Kullanılabilirlik sezgisi ise zihne kolay gelen örneğe bakarak olasılık tahmin etmektir; yakın olay kolay hatırlandığı için bu sezgiyi besleyebilir.

Sınırları

Yakın dönem bilgisi her zaman değersiz değildir; bazı piyasalarda eğilimler bir süre sürebilir (bkz. momentum). Yanlılık, yakın bilginin kendisi değil, ona verilen ağırlığın orantısız olmasıdır. Tek bir çalışma, her yatırımcının aynı biçimde davrandığını göstermez.

Bu tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, belirli bir alım-satım kararına dair bir tavsiye içermez.