Ayar (Altın Saflığı)

Ayar, bir altın parçasının ne kadarının gerçek altın, ne kadarının başka bir metalle (genelde bakır ya da gümüş) karıştırılmış olduğunu gösterir. 24 ayar, %99,9 saflıkta neredeyse tamamen saf altın demektir — yumuşak olduğu için işlenmesi zordur. 22 ayar (%91,6 saflık) ve 14 ayar (%58,5 saflık) gibi daha düşük ayarlar, dayanıklılık için alaşımlanmış, genelde takı/ziynet üretiminde kullanılan formlardır.

Somut bir örnek

10 gram ağırlığındaki 22 ayar bir bileziği düşün. Saflık oranı %91,6 olduğu için, bileziğin içinde yaklaşık 9,16 gram saf altın, geri kalan 0,84 gram ise alaşım metali bulunur. Bileziği gram altın fiyatı üzerinden değerlendirmeye çalışırsan, tam 10 gram değil, bu 9,16 gramlık saf altın kısmı baz alınır — üstüne bir de ayrıca işçilik maliyeti eklenir.

Karat ile karıştırılmamalı

Türkçede zaman zaman "karat" ve "ayar" birbirinin yerine kullanılıyor gibi görünse de, aslında farklı kavramlardır: ayar, altının saflık oranını ölçer; karat ise değerli taşların (elmas gibi) ağırlık birimidir (1 karat = 0,2 gram) ve altının saflığıyla ilgisi yoktur. Bu karışıklık, İngilizcede ABD'de altın saflığı için de "karat" kelimesinin kullanılmasından kaynaklanır — ama Türkçe finans ve kuyumculuk dilinde ayrım nettir.

Yatırım açısından neden önemli?

Gram altın ve külçe altın genelde 24 ayar (saf) olarak işlem görür — bu, fiyatının doğrudan ons/gram fiyatına bağlı olduğu anlamına gelir. Ziynet altını (bilezik, kolye) ise genelde 22 ayar ya da daha düşüktür; hem daha az saf altın içerir hem de işçilik maliyeti taşır — bu iki faktör bir arada, ziyneti saf yatırım formlarına göre daha pahalı ve daha az verimli bir yatırım aracı yapar.