Finansal Sözlük
Ayar (Altın Saflığı)
Bir altın parçasının içerdiği saf altın oranını gösteren ölçüt — 24 ayar saf altını, 22 ya da 14 ayar ise altının başka metallerle karıştırılmış (alaşımlı) hâlini ifade eder.
Ayar, bir altın parçasının ne kadarının gerçek altın, ne kadarının başka bir metalle (genelde bakır ya da gümüş) karıştırılmış olduğunu gösterir. 24 ayar, %99,9 saflıkta neredeyse tamamen saf altın demektir — yumuşak olduğu için işlenmesi zordur. 22 ayar (%91,6 saflık) ve 14 ayar (%58,5 saflık) gibi daha düşük ayarlar, dayanıklılık için alaşımlanmış, genelde takı/ziynet üretiminde kullanılan formlardır.
Karat ile karıştırılmamalı
Türkçede zaman zaman "karat" ve "ayar" birbirinin yerine kullanılıyor gibi görünse de, aslında farklı kavramlardır: ayar, altının saflık oranını ölçer; karat ise değerli taşların (elmas gibi) ağırlık birimidir (1 karat = 0,2 gram) ve altının saflığıyla ilgisi yoktur. Bu karışıklık, İngilizcede ABD'de altın saflığı için de "karat" kelimesinin kullanılmasından kaynaklanır — ama Türkçe finans ve kuyumculuk dilinde ayrım nettir.
Yatırım açısından neden önemli?
Gram altın ve külçe altın genelde 24 ayar (saf) olarak işlem görür — bu, fiyatının doğrudan ons/gram fiyatına bağlı olduğu anlamına gelir. Ziynet altını (bilezik, kolye) ise genelde 22 ayar ya da daha düşüktür; hem daha az saf altın içerir hem de işçilik maliyeti taşır — bu iki faktör bir arada, ziyneti saf yatırım formlarına göre daha pahalı ve daha az verimli bir yatırım aracı yapar.