Arbitraj

Arbitraj, en basit haliyle, aynı varlığın iki farklı piyasada farklı fiyatlarla işlem görmesinden faydalanmaktır — varlık ucuz olan piyasadan alınır, aynı anda pahalı olan piyasada satılır, aradaki fark kâr olarak kalır. Teoride bu işlem risksizdir, çünkü alım ve satım eş zamanlı gerçekleşir.

Somut bir örnek

Aynı hisse senedinin A borsasında 100 TL, B borsasında 102 TL'den işlem gördüğünü düşün. Teorik bir arbitrajcı, A'dan 100 TL'ye alıp aynı anda B'de 102 TL'ye satarak, işlem maliyetleri hariç 2 TL'lik risksiz bir kâr elde eder. Ama bu fark fark edildiği anda, alım A'daki fiyatı yukarı, satım B'deki fiyatı aşağı çeker — fark hızla kapanır.

Arbitraj gerçekten risksiz midir?

Uygulamada "risksiz" kelimesi biraz yanıltıcıdır. İşlem hızı, işlem maliyetleri (komisyon, vergi) ve fiyat farkının işlem tamamlanmadan kapanma riski, teorik kârı büyük ölçüde eritebilir ya da tamamen ortadan kaldırabilir. Bu yüzden gerçek arbitraj fırsatları genelde çok kısa süreli olur ve hızlı, düşük maliyetli işlem altyapısına sahip kurumsal oyuncular tarafından yakalanır.

Bireysel yatırımcı için arbitraj

Bireysel bir yatırımcının klasik anlamda saf arbitraj fırsatlarını yakalaması genelde pratik değildir — piyasalar bu farkları çok hızlı kapatır. Ama kavramı anlamak, "aynı varlığın farklı fiyatlarla işlem görmesi kalıcı olamaz, piyasalar zamanla bu farkları kapatır" mantığını kavramak açısından değerlidir; bu, piyasa yapıcıların ve genel piyasa etkinliğinin nasıl işlediğini anlamaya da yardımcı olur.