FIRE %4 Kuralı Türkiye'de: Getiri Sıralaması Riski ve Stres Testi

“%4 kuralı”, bir portföyden ilk yıl başlangıç değerinin %4’ünün çekilip sonraki yıllarda çekimin enflasyona göre artırılması fikrine verilen addır ve finansal özgürlük tartışmalarında en sık anılan rakamlardan biridir. Bu yazı rakamın hangi çalışmalarla anıldığını, o çalışmaların varsayımlarını ve Türkiye için neden ayrıca incelenmesi gerektiğini anlatır.

%4 Hangi Çalışmalarla Anılır?

William Bengen’in Ekim 1994’te Journal of Financial Planning’de yayımlanan makalesi, ilk yıl %4 çekip sonraki yıllarda çekimi enflasyona göre artıran bir emekli için 1926’dan sonraki geçmiş başlangıç yıllarının hiçbirinde portföyün 33 yıldan önce tükenmediğini bildirir; makale, hisse ve orta vadeli ABD devlet tahvilinden oluşan %50-%50 bir portföyü örnek alır. Philip Cooley, Carl Hubbard ve Daniel Walz’ın Şubat 1998’de AAII Journal’da yayımlanan çalışması ise 1926-1995 verisiyle %3 ile %12 arasındaki çekim oranlarını ve farklı portföy dağılımlarını inceler; literatürde “Trinity Study” olarak da anılır. İkisi ayrı yayınlardır; ayrıntıları güvenli çekim oranı terimi sayfasında ve bu yazının kaynak listesinde bulunur.

Bu çalışmalar ABD piyasalarının geçmiş verisine dayanır. Aynı sonucun başka bir ülkede ya da başka bir dönemde görüleceği bu verilerden çıkarılamaz.

Türkiye İçin Ne Değişebilir?

Sitenin değerlendirmesi olarak, enflasyon ve kur gibi değişkenlerin Türkiye’deki seyri ABD’dekinden farklı olabilir; bu, aynı ortalama getirinin yıllara farklı dağılmasına yol açabilir. Bu, “%4 işe yaramaz” anlamına gelmez; yalnızca rakamın başka bir piyasaya taşınmadan önce o piyasanın verisiyle sınanabilecek bir varsayım olduğunu gösterir.

Ortalama Getiri mi, Getirilerin Sırası mı?

Getiri sıralaması riski, çekim döneminin başında yaşanan kötü getirilerin, aynı ortalama getiriye sahip ama kötü yılları geç gelen bir senaryodan daha kötü sonuç doğurmasıdır. Bengen’in makalesi bunu emeklilik başlangıç yılı üzerinden gösterir: ilk yıl %5 çekimde 1960’ların sonunda ve 1970’lerin başında emekli olanların kaynağı yaklaşık 20 yıl dayanabilirdi. Makale, yüksek enflasyonla birleştiği için 1973-1974 düşüşünü en yıkıcı dönem olarak anlatır ve etkisinin yıllar önce emekli olanlara kadar uzandığını belirtir.

Stres Testi Aracı

Sitede, aynı ortalama getirinin bir kez çekim döneminin başında, bir kez sonunda şok yaşadığı iki senaryoyu karşılaştıran Getiri Sıralaması Stres Testi aracı bulunur. İki senaryo arasındaki fark, sıralamanın etkisini sayısal olarak gösterir.

Diğer Araçlarla İlişkisi

FIRE Hedefi Hesaplayıcı, çekim oranına göre gereken portföy büyüklüğünü hesaplar. Finansal Özgürlük Simülasyonu, o hedefe sabit bir getiri varsayımıyla ne zaman ulaşılabileceğini gösterir. FIRE Varyantı Bulucu ise Tam, Coast ve Barista FIRE arasındaki farkı gösterir. Bu üçü “işler planlandığı gibi giderse” sorusuna bakar; Getiri Sıralaması Stres Testi ise kötü getirilerin erken geldiği durumu inceler. Biri diğerinin yerine geçmez.

Sıkça Sorulan Sorular

%4 kuralı Türkiye’de geçersiz midir?

Bu yazı böyle bir hüküm vermez. Rakam, ABD verisiyle yapılmış çalışmalarla anılır; aynı incelemenin Türkiye verisiyle yapıldığı bu yazıda ele alınan kaynaklarda yer almaz.

Getiri sıralaması riski sadece borsa çöküşüyle mi ilgili?

Hayır. Bengen’in makalesi en yıkıcı dönemi yüksek enflasyonla birleşen düşüş olarak anlatır; sitenin değerlendirmesi olarak, Türkiye bağlamında yüksek enflasyon ya da sert bir kur hareketi de reel getiriyi azaltarak benzer bir etki yaratabilir.

Stres testi aracı bir çekim oranı mı söylüyor?

Hayır. Araç, girilen varsayımlarla iki senaryoyu karşılaştırır; sonucun yorumu kullanıcıya aittir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, belirli bir çekim oranı ya da yatırım stratejisi önermez.