Senaryo Simülatörleri
Getiri Sıralaması Stres Testi
Enflasyon/kur şokunun çekim döneminin başında mı sonunda mı geldiğine göre, aynı ortalama getiride portföyün kaç yılda tükendiğini karşılaştırır. Mantığını Getiri Sıralaması Riski teriminde anlatmıştık.
Getiri Sıralaması Stres Testi
Kötü sıralama — şok ilk 3 yılda
24. yılda tükendi
İyi sıralama — şok son 3 yılda
30 yıl sonunda 4.234.809 ₺ kaldı
İki senaryoda da toplam yıl sayısı ve ortalama getiri mantığı aynı — tek fark, şok yıllarının çekim döneminin başında mı sonunda mı geldiği. Aradaki fark, getiri sıralaması riskinin somut karşılığı.
Çekime Başlamadan Önce Kontrol Listesi
Çekim döneminin ilk 5-10 yılını bir "tampon dönem" olarak düşün — bu dönemde yaşanan büyük bir düşüş, portföyün geri kalan ömrünü şekillendirir.
Sabit bir TL/reel tutar mı, yoksa portföyün her yıl güncel değerinin bir yüzdesi mi çekeceğini önceden belirle — ikisi kriz yıllarında çok farklı davranır.
Yüksek enflasyon ve kur şokunu da bir "kötü getiri yılı" gibi say — sadece borsa düşüşü değil, satın alma gücü kaybı da aynı mekanizmayı tetikler.
Tek bir ortalama getiri varsayımına güvenme — aynı ortalama getiri, farklı bir sırayla çok farklı bir sonuç verebilir.
Bu sonuç ne anlama geliyor? Aynı ortalama getiriye sahip iki senaryoda (şok erken vs. şok geç), düzenli çekim yaparken portföyün ne kadar sürede tükendiğini ya da kaç TL ile ayakta kaldığını gösterir.
Ne anlama gelmiyor? Bir getiri tahmini ya da çekim stratejisi önerisi değildir — sadece sıralamanın (aynı ortalama getiride bile) sonucu ne kadar değiştirebileceğini somutlaştırır.
Bu araç eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Sonuçlar geçmiş varsayımlara dayanan örneklerdir, gerçek getiriyi garanti etmez.
Ortalama Aynı, Sonuç Neden Farklı?
İki senaryoda da toplam yıl sayısı ve yıllık getirilerin ortalaması birebir aynıdır — tek değişen, şok yıllarının en başta mı en sonda mı geldiğidir. Birikim yaparken (çekim yokken) bu hiç fark etmez; çekim başladığı anda simetri bozulur, çünkü düşüş yılında yapılan her çekim, portföyden kalıcı olarak daha büyük bir pay koparır.
Türkiye'de Şok Sadece Borsa Çöküşü Değildir
Klasik örnekler genelde bir borsa krizini anlatır, ama Türkiye bağlamında yüksek enflasyon ya da ciddi bir kur hareketi de aynı mekanizmayı tetikler — reel getiri negatife döner, çekimin satın alma gücü karşısındaki maliyeti artar. Bu yüzden "şok dönemi reel getirisi" alanına sadece piyasa düşüşünü değil, bu ikisinin bileşkesini yazmak daha gerçekçi bir test verir.
Bu Testi Mevcut FIRE Araçlarıyla Birlikte Kullan
FIRE Hedefi Hesaplayıcı sana gereken portföy büyüklüğünü, Finansal Özgürlük Simülasyonu oraya ne kadar sürede ulaşabileceğini gösterir — ikisi de istikrarlı bir getiri varsayımıyla çalışır. Bu araç ise hedefe ulaştıktan SONRA, çekim döneminde işlerin ters gitmesi durumunda ne olacağını test eder.
Sıkça Sorulan Sorular
Neden aynı ortalama getiride iki farklı sonuç çıkıyor?
Çünkü çekim yaparken sıra önemlidir. Bir düşüş yılında çekim yapmak, aynı TL tutarı için daha fazla birim satmak demektir — toparlanma geldiğinde elde daha az birim kalır. Şokun erken mi geç mi geldiği, bu etkinin ne kadar sürede telafi edilebileceğini belirler.
Şok dönemi reel getirisine ne yazmalıyım?
Hem bir piyasa düşüşünü hem enflasyon/kur şokunu tek bir reel getiri rakamına indirger. Örneğin nominal olarak %0 getiri ama %15 enflasyon yaşanan bir yıl, kabaca -%13 reel getiriye denk gelir.