Borç Servis Oranı Kaç Olmalı? Hanehalkı Borç Yükünü Stres Testiyle Ölçün

Borç servis oranın bugün rahat görünebilir — ama bu, tek bir anın fotoğrafıdır. Asıl soru, bu oranın gelirin beklenmedik şekilde düştüğü bir senaryoda ne kadar dayanıklı kaldığıdır. Bu yazıda borç yükünü tek bir sayıya değil, üç ayrı mercekle ölçüyoruz.

Borç Servis Oranı Neyi Gösterir, Neyi Göstermez?

Borç servis oranı, net gelirinin taksitlerini kaç kat karşıladığını gösterir — ama bu hesap, gelirinin bugünkü haliyle sabit kalacağını varsayar. Gerçek hayatta gelir düşebilir (işten çıkarılma, iş yavaşlaması) ama taksitler aynı kalır. Bu yazının odağı, bu boşluğu kapatmak: gelir düştüğünde taksitlerin ne kadar "kırılgan" olduğunu görmek.

Üç Ayrı Mercek, Tek Skor Değil

Borç yükünü değerlendirirken üç farklı soru sorulabilir, ve bunlar birbirine indirgenemez: (1) Gelirim düşerse taksitlerimi karşılayabilir miyim? (2) Teminatımın değeri, kalan borcuma göre ne durumda? (3) Kredim değişken faizliyse, faiz artarsa taksitim ne kadar büyür? Bu üçünü tek bir "borç sağlığı puanı"na indirmek yanıltıcı olur — çünkü biri diğerini telafi edemez: düşük bir LTV'ye sahip olman, gelir şokuna karşı taksitlerini ödeyebileceğin anlamına gelmez. Bu yüzden aşağıdaki araç, üçünü ayrı ayrı gösterir.

LTV: Teminatın Değeri Sabit Değildir

LTV (kredi/değer oranı), kalan borcunun teminatının güncel değerine oranıdır — ve bu oran statik değildir. Teminatın piyasa değeri düşerse (bölgesel bir değer kaybı, piyasa koşulları), aynı borç bakiyesiyle LTV yükselir; sen hiçbir şey yapmasan bile. Bu, sadece teminatlı kredilerde (konut, taşıt) anlamlıdır — teminatsız bir ihtiyaç kredisinde LTV kavramı uygulanmaz.

Faiz Şoku: Sadece Değişken Faizli Kredide Geçerli

Değişken faizli bir kredin varsa, piyasa faizleri yükseldiğinde taksitin de yükselir — bu senaryonun etkisini görmek, bütçeni önceden test etmenin bir yolu. Sabit faizli bir kredide ise bu senaryo tanım gereği geçerli değildir: taksitin, kredi süresi boyunca sözleşmeyle sabitlenmiştir.

Enflasyonist Borç Erimesi Bu Testte Neden Görünmüyor?

Enflasyonist borç erimesi, sabit faizli bir borcun REEL değerinin zamanla enflasyon karşısında küçülmesini anlatır — bu, uzun vadede borçlunun lehine işleyen bir etkidir. Ama burada kritik bir ayrım var: reel değerin küçülmesi, bu ayki NOMİNAL taksitini değiştirmez. Sabit faizli bir kredide taksitin ne olacağı sözleşmeyle bellidir; enflasyon bu taksiti küçültmez, sadece taksitin satın alma gücü karşısındaki ağırlığını zamanla azaltır. Bu yüzden iki kavram çelişmez — biri kısa vadeli nakit akışı sorusuna (bu ayki taksiti karşılayabilir miyim?), diğeri uzun vadeli reel yük sorusuna (bu borç zamanla ne kadar "hafifler"?) cevap verir.

Acil Durum Fonu ile Birlikte Okunmalı

Bu stres testinin sonuçları, elindeki acil durum fonuyla birlikte anlam kazanır — gelir şoku senaryosunda taksitleri karşılayamıyorsan, devreye giren şey birikimindir. Kendi acil durum fonunun kaç ay dayanacağını görmek için Gelirin Kesilirse Kaç Ay Dayanırsın? yazımızdaki aracı kullanabilirsin.

Kendi Durumunu Test Et

Aşağıdaki araçla kendi gelir ve taksit rakamlarınla gelir şoku tablosunu gör; teminatlı ya da değişken faizli bir kredin varsa, ilgili kutucukları işaretleyip o mercekleri de ekleyebilirsin.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, ne kadar borçlanman ya da hangi kredi türünü seçmen gerektiğine dair bir tavsiye içermez.