Temel Hesaplayıcılar
Portföy Budama ve Dengeleme Motoru
Yıl içindeki yükselişler portföyünün risk dengesini kaydırabilir. Bu mantığı Yıllık Finansal Bahar Temizliği yazısında anlatmıştık.
Portföy Budama ve Dengeleme Motoru
Hedef Dağılım
Güncel Dağılım
| Varlık | Hedef tutar | Yapılacak işlem |
|---|---|---|
| Hisse | 50.000 ₺ | 20.000 ₺ sat |
| Altın | 30.000 ₺ | 10.000 ₺ al |
| Döviz | 20.000 ₺ | 10.000 ₺ al |
Toplam portföyün 100.000 ₺. En büyük fark Hisse kaleminde — hedefine göre fazla.
Bu sonuç ne anlama geliyor? Girdiğin hedef ve güncel dağılıma göre, hedefe dönmek için hangi varlıkta ne kadar alım/satım yapman gerektiği.
Ne anlama gelmiyor? Hangi hedef dağılımın 'doğru' olduğuna dair bir öneri değil — hangi hedefi girersen işlem listesi ona göre değişir.
Bu araç eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Sonuçlar geçmiş varsayımlara dayanan örneklerdir, gerçek getiriyi garanti etmez.
Portföy Zamanla Kendi Kararını Verir
Başta kurulan dağılım sabit kalmaz: çok yükselen varlığın payı büyür, geride kalanın payı küçülür. Hiçbir işlem yapmasan bile portföyün risk profili yıl içinde kendiliğinden değişir ve genelde başlangıçtakinden daha riskli hale gelir. Portföy yeniden dengeleme, bu kaymayı geri almak için yapılan işlemdir.
Hedef Ağırlıktan İşlem Listesine
Araç her varlık sınıfı için hedef ve güncel dağılımı alır, portföyün toplam büyüklüğünden hedef tutarları hesaplar ve aradaki farkı işleme çevirir: hangi varlıktan ne kadar alınacak, hangisinden ne kadar satılacak. Hedefe zaten yakın olanlar için işlem üretmez. Varlık dağılımı ve portföy çeşitlendirmesi, bu tablonun arkasındaki iki temel kavramdır.
Dengeleme, Getiri Değil Risk Yönetimidir
Dengelemenin amacı daha çok kazanmak değil, aldığın riski kendi seçtiğin seviyede tutmak. Hedef dağılımın kendisi ise risk iştahına ve yatırım ufkuna göre belirlenir — bu araç o hedefi önermez, senin girdiğin hedefe dönmek için gereken işlemi hesaplar. Kayma büyüklüğünün ne kadar hızlı oluşacağını belirleyen etken ise volatilitedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ne sıklıkla dengeleme yapmak gerekir?
Aracın bir sıklık önerisi yok; iki yaygın yaklaşım var ve ikisi de savunulabilir. Takvime bağlı olanda yılda bir ya da iki kez bakılır. Eşiğe bağlı olanda ise yalnızca bir varlık hedefinden belirli bir yüzde saptığında işlem yapılır. Sık dengeleme işlem maliyeti ve vergi doğurur, seyrek dengeleme ise dağılımın hedeften uzaklaşmasına izin verir.
Yükselen varlığı satmak mantıklı mı?
Dengeleme, kazanandan vazgeçmek değil, riski hedefte tutmaktır. Bir varlık çok yükseldiğinde portföydeki payı da büyür ve farkında olmadan aldığın risk baştaki planından fazlalaşır. Satış kararı o varlığın kötü olduğu için değil, ağırlığı planını bozduğu için verilir. Aracın hesapladığı da tam olarak bu ağırlık farkıdır.
Satmadan dengeleme yapılabilir mi?
Yeni katkı yapıyorsan büyük ölçüde evet. Eklenecek parayı hedefinin altında kalan varlıklara yönlendirmek, hiçbir şey satmadan dağılımı hedefe yaklaştırır. İşlem maliyeti ve vergi doğurmadığı için, düzenli katkı yapan biri için genelde daha pratik bir yoldur.