Temel Hesaplayıcılar
Lifestyle Creep Hesaplayıcı
Geçmiş ve bugünkü gelir/harcamanı gir, tasarruf oranının gerçekten iyileşip iyileşmediğini gör. Mantığını Maaş Zammı & Lifestyle Creep Freni yazısında anlatmıştık.
Lifestyle Creep Hesaplayıcı
Geçmiş dönem
Bugün
Tasarruf oranındaki değişim
%-7,5 puan
Tasarruf oranın %7,5 puan düşmüş — gelirin arttığı kadar harcaman da artmış görünüyor.
Bu sonuç ne anlama geliyor? Girdiğin geçmiş ve bugünkü gelir/harcamana göre, tasarruf oranındaki değişim.
Ne anlama gelmiyor? Geleceğe dair bir tahmin değil — sadece girdiğin iki dönem arasındaki geçmiş değişimi gösterir.
Zam Aldın, Tasarrufun Arttı mı
Yaşam tarzı kayması sinsi olmasını, tek tek bakıldığında her adımın makul görünmesine borçludur: biraz daha iyi bir ev, biraz daha sık dışarıda yemek, yenilenen bir abonelik. Hiçbiri kendi başına savurganlık değildir. Ama gelir yükseldikçe harcama da onunla birlikte yükselirse, zam cebe girmez; yükselmiş bir standardın içinde görünmez olur.
İki Dönem Arasındaki Makas
Araç dört rakam alır — iki dönemin geliri ve harcaması — ve her dönem için tasarruf oranını hesaplar. Sonra ikisini yan yana koyar: gelir yüzde kaç arttı, harcama yüzde kaç arttı, ve asıl soru olarak tasarruf oranı hangi yöne gitti. Harcama artışının gelir artışını geçtiği yerde, artan tutar genelde isteğe bağlı giderlerde birikir ve zamanla bütçe kaymasına dönüşür.
Farkın Nereye Gittiğini Bulmak
Oran düştüyse asıl iş rakamın kendisinde değil, arkasındaki kalemleri bulmakta. Artan harcamanın büyük kısmı çoğu zaman fark edilmeden sabit gidere dönüşmüş küçük tekrarlardan oluşur — finansal sızıntı ve otomatik pilot harcaması bu kalemleri tarif eder. Karar anına engel koymanın nasıl işlediğini merak ediyorsan harcama sürtünmesi kavramına bakabilirsin.
Sıkça Sorulan Sorular
Gelirim harcamamdan daha hızlı arttıysa sorun yok demek mi?
Mutlaka değil. Araç yüzde değişimleri değil, tasarruf oranını karşılaştırır. Gelir de harcama da artarken tasarruf oranı yerinde sayıyorsa, kazandığın zam cebinde değil, yükselmiş bir yaşam standardının içinde erimiş demektir. Oranın yönü, artışların büyüklüğünden daha çok şey söyler.
Yüksek enflasyon döneminde bu karşılaştırma anlamlı mı?
Anlamlı, ama nasıl okuduğuna bağlı. Enflasyon hem geliri hem harcamayı birlikte şişirdiği için tasarruf oranı bu etkiden büyük ölçüde arınır — yüzde olarak baktığın için pay ve payda aynı yönde hareket eder. Yine de zam enflasyonun altında kaldıysa oran düşer; bu, yaşam tarzı kaymasından çok alım gücü kaybıdır ve ikisini ayırmak gerekir.
Hangi iki dönemi karşılaştırmalıyım?
Aralarında belirgin bir gelir değişimi olan iki dönem en çok şeyi gösterir: zam öncesi ile sonrası, iş değişikliğinden önce ile sonra, ya da iki yılbaşı arası. Aylar arası küçük dalgalanmalar yerine, gelirin gerçekten kademe atladığı anları seçmek daha okunaklı bir sonuç verir.